Περί ειρωνείας ο λόγος!


        

  Και, να που δεν μπόρεσα να αντισταθώ!

lightgirl          Σήμερα, έλαχε να διαβάσω ένα άρθρο υπό τον τίτλο " Αντιφραστικός λόγος", αναφορικά με το βιβλίο του  Γάλλου φιλοσόφου Vladimir Jankélévitch (Βλαντιμίρ Γιανκελεβίτς) (1903-1985)  με τον τίτλο «L’ ironie» ( Η Ειρωνεία), το οποίο υπογράφεται από την κ. Λίζη Τσιριμώκου, καθηγήτρια Συγκριτικής Γραμματολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που είναι δημοσιευμένο στην Εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ" στην στήλη του "βιβλία"  την 1/3/1998.

         Το διάβασα, το βρήκα τόσο ενδιαφέρον, και.. δεν μπόρεσα να αντισταθώ στην ακόλουθη μικρή αποσπασματική (και ως εκ τούτου αυθαίρετη) αντιγραφή μέρους του, παραπέμποντας για την πλήρην του ανάγνωση, σε όσους ενδιαφέρονται, στην πηγή δημοσίευσής του που είναι η :

  http://www.tovima.gr/print_article.php?e=B&f=12470&m=S03&aa=1

   {…..Ο συνήθης και απλούστερος ορισμός της ειρωνείας ως αντίφρασης (λέω το αντίθετο εκείνου που πράγματι εννοώ) θα μπορούσε κανείς να πει ότι την εντάσσει στον ευρύ χώρο της αλληγορίας ή, καλύτερα, της ψευδολογίας, της ψευδηγορίας: το «διπλό παιχνίδι», η ακροβατική άσκηση μεταξύ ταυτηγορίας και αλληγορίας, το διπλό επίπεδο του ειρωνικού λόγου, βυθίζει τον αποδέκτη του σε νοηματική αβεβαιότητα και σύγχυση, έτσι ώστε, αν λόγω υπερβολικής «σοβαρότητας» δεν ανέχεται το καθεστώς της αμφισημίας, βρίσκεται αναγκασμένος να επιλέξει ο ίδιος να διακινδυνεύσει μια εντελώς «προσωπική» ερμηνεία, δηλαδή να εκτιμήσει τα λεγόμενα δίχως να μπορεί διόλου να βασιστεί, να αγκυροβολήσει στα διακριτικά σημεία της συγκεκριμένης διατύπωσης.

        Ο αντιφραστικός, ειρωνικός λόγος συγγενεύει με το παράδοξο, το οξύμωρο ή το αντιφατικό και δημιουργεί μια επικοινωνία υψηλού κινδύνου ­είναι σιβυλλικός: καταλαβαίνουμε ότι κάτι θέλει να πει αλλά δεν επιτρέπει να μάθουμε τι ακριβώς είναι αυτό. Η συλλογιστική βάσει της οποίας αποφασίζουμε απολύτως υπέρ μιας από τις αντικρουόμενες τιμές του λόγου μπορεί προφανώς να καταλήξει σε λάθος αποτελέσματα, σε ατυχή «κατά γράμμα» ανάγνωση ενός πολυκωδικού μηνύματος."

       " Προς τι όμως αυτή η προσποίηση, η υποκρισία, η dissimulatio μιας κρυπτοφιλοσοφίας, μιας philosophia arcana;

     "  Μια πρόχειρη απάντηση θεωρεί ότι η ειρωνεία είναι ύποπτη κακολογίας, σκώμματος, χλεύης, βλασφημίας· αποκαλείται συχνά «δηκτική», «αιχμηρή», μεταφέρει δηλαδή μια διάσταση πολεμικής, όπου η ίδια λειτουργεί ως αποτελεσματικό όπλο, ως καλό εγχειρίδιον (στιλέτο). Με τους κατάλληλους αντιφραστικούς χειρισμούς καταφέρουμε πλήγματα, απευθύνουμε μομφές υπό το πρόσχημα ότι πλέκουμε εγκώμια, κατ’ ευφημισμόν· ισχύει όμως και το αντίστροφο: η πανηγυρική χρήση της ειρωνείας, η υποκοριστική λειτουργία της, όπου εγκωμιάζουμε υπό το πρόσχημα ότι ψέγουμε. Ο,τι παραμένει σταθερό είναι η ανατροπή της αναμενόμενης ιεράρχησης, η εναντίωση στο πάγιο σχήμα, η δημιουργία ισότοπων, συναρμόδιων επιχειρημάτων «πέραν του καλού και του κακού», σε οιονεί ηθική ουδετερότητα ή ισοσθένεια, στην αφιλοκέρδεια και στην αμφισημία του παιγνίου".

     «Η ειρωνεία τιμά και ταυτόχρονα πιστώνει τη μαντική οξυδέρκεια του συνομιλητή της. Ακόμη περισσότερο, τον μεταχειρίζεται σαν πραγματικό εταίρο ενός διαλόγου. Στο επιδέξιο παιχνίδι της αντιστοιχεί το εκλεπτυσμένο αφτί. (…) Ετσι υφαίνει ανάμεσα στους εταίρους μια μορφή συνενοχής ή σιωπηρής συναίνεσης, καμωμένης από αμοιβαία εκτίμηση» έχει σαφώς αντιδεσποτικό χαρακτήρα. Το άλας της ειρωνείας ανοσοποιεί την απόγνωση και δρα ως αντίδοτο στις ψευδοτραγωδίες της καθημερινότητας, ως μεγάλη παραμυθία και αρχή μέτρου και ισορροπίας· σέβεται τις αποχρώσεις, ξέρει να περιμένει τον καιρόν, να θίγει το άθικτο, να εγγίζει το απρόσιτο· «εκείνος που κωφεύει στον ψίθυρό της καταδικάζεται σε εδραίο δογματισμό και σε μακάρια αμβλύνοια».}

{…..Αμυντικό μάλλον παρά επιθετικό όπλο, η ειρωνεία αποτελεί ένα μέσον, ίσως το μοναδικό που έχει στη διάθεσή του ο χειριστής του λόγου για να χειραφετηθεί από κανονιστικούς πειθαναγκασμούς, χωρίς τον κίνδυνο να υποστεί κυρώσεις, αναπόδραστες σε περίπτωση ευθείας παραβίασης των εσκαμμένων. Εναντίον του «φασισμού» της γλωσσικής νόρμας, που ο Μπαρτ κατήγγελλε άλλοτε με μια ρητορική υπερβολή διόλου απαλλαγμένη από ειρωνικά ψήγματα, η ειρωνεία παρουσιάζεται ως «αντιφασιστική» απάντηση, ως το τελευταίο καταφύγιο της ατομικής ελευθερίας στο επίπεδο του ιδιόλεκτου.}

Advertisements

7 thoughts on “Περί ειρωνείας ο λόγος!

  1. καλημερα βεα!!!..παντα ηθελα να διαβασω κατι για την ειρωνια..δυστυχως..-η ευτυχως??–με υπηρετησε για χρονια ως αμυντικο οπλο…την χαλιναγωγησα με τα χρονια..νομιζω.ευχαριστω που το βρηκες!

    Μου αρέσει!

  2. Συμπαθέστατος μου φαίνεται ο τύπος. Έχω μπλέξει μερικές φορές γιατί μερικοί δεν καταλαβαίνουν την διαφορά ανάμεσα σε δύο προτάσεις, στις οποίες η δεύτερη δείχνει σαφώς ότι η πρώτη πρόταση είναι ένα αστείο.
      

    Μου αρέσει!

  3. ειναι ενα οπλο του ομιλητη για να δωσει μεγαλλιτερη εμφαση στην αμυνα που κρατα καποιες στιγμες παιζοντας με τις λεξεις…!!  μεταξυ αστειου και σοβαρου…!!! δινοντας το καθαρο <<νοημα>>…!!

    Μου αρέσει!

  4.   Σε ευχαριστούμε… Βεατρίκη!  χρησιμοποιώ πολύ την αυτο-ειρωνία…  με επαναφέρει στην τάξη!  ΚΑΛΟ ΣΟΥ ΑΠΟΓΕΥΜΑ!

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s