Περί αρχοντιάς ο λόγος..   Leave a comment


 

 

              Θα προσπαθήσω να μιλήσω για ενα χαρακτηριστικό γνώρισμα, την αρχοντιά,  που στους καιρούς μας    φαίνεται ναναι λιγοστό ή και να λιγοστεύει..

          Η αρχοντιά χαρακτηρίζει ανθρώπους, καταστάσεις και πράγματα.. Είναι μια λέξη πολυσήμαντη  στην εννοιά της και  εξαιρετικά πολύτιμη στην αξία της. Γιατί εμπεριέχει την Ομορφιά όπου και αν την συναντούμε, σε ανθρώπους, πράγματα ή καταστάσεις. Και η Ομορφιά είναι σπάνια όσο και πολύτιμη. Γιατί εκκινά από τα μέσα και εκπέμπεται προς τα  έξω.

          Στους καιρούς μας, βλέπουμε κι ακούμε πολλούς και πολλά.  Ο κόσμος του καθενός μας δεν είναι πιά περιορισμένος στο στενό  περιβάλλον των γνωστών του ανθρώπων , η ματιά του δεν περιορίζεται στον τόπο που ζει,  ούτε στις καταστάσεις που βιώνει στην καθημερινότητά του ως  μέλος της εντόπιας ή ευρύτερης κοινωνίας του, ως πολίτης του τόπου του, της χώρας του. Τα όρια , χαρις στην εξέλιξη της τεχνολογίας, την πολυπληθότητα και την ποικιλλότητα των μέσων ενημέρωσης  έχουν διευρυνθεί τόσο ώστε ο καθένας μας να μπορεί να είναι ενας πολίτης αυτού του κόσμου. Ετσι, εν δυνάμει,  μπορεί να βλέπει και να γνωρίζει  περισσότερα  πράγματα που υπάρχουν μακρυά από το άμεσο περιβάλλον του,  να γνωρίζει την διαφορετικότητα καταστάσεων πέραν εκείνης  που ο ίδιος βιώνει, μπορεί  να ακούει ή και να βλέπει  ανθρώπους  άλλους  που ζούν μακρυά του και να τους  αναγνωρίζει μες από την εικόνα τους, τον λόγο τους, την συμπεριφορά τους.

          Για πόσα όμως από όσα βλέπει ο καθένας μας, για πόσους από όσους γνωρίζει  και αναγνωρίζει είτε από τους κοντά είτε από τους μακρυά του, μπορεί να κάνει λόγο πως έχουν αυτό που λέμε αρχοντιά;

Καθ’οσον αφορά στα πράγματα είναι, πιστεύω,  πιό εύκολη η αναγνώρισή τους .Βλέπουμε , επί παραδείγματι, μια πόλη, τα κτίριά της , την δόμηση και την δομή της,  τον τρόπο που οι άνθρωποί της την έχουν φροντισμένη , το γενικότερο ύφος της και λέμε : Αυτή η πόλη έχει αρχοντιά  Βλέπουμε ένα σπίτι, την επίπλωσή του, τον τρόπο που ο χώρος του έχει επενδυθεί ή κι έχει αφεθεί λεύτερος από στολίδια και λέμε γιαυτό που το σπίτι , γιαυτό που το σπίτι εκπέμπει: Αυτό το σπίτι έχει αρχοντιά.

      Κι είδε η ματιά του Κ. Καβάφη την αρχοντιά ενός τόπου και είπε για το “Νιχώρι”

Ξένε, σαν δης ένα χωριό όπου γελάει η φύσις,
κ’ εις κάθε πλάτανο κοντά που κρύπτεται μια κόρη
ωραία σαν το τριαντάφυλλο — εκεί να σταματήσης·
                έφθασες, ξένε, στο Νιχώρι.
Κι όταν το βράδυ έλθη, αν βγης έξω να περπατήσης
και βρης εμπρός σου καρυδιές, στον δρόμο μη προχώρει
του ταξιδιού σου πια. Aλλού ποιον τόπο θα ζητήσης
                καλύτερον απ’ το Νιχώρι.
Τέτοια δροσιά δεν έχουνε αλλού στον κόσμο οι βρύσεις,
των λόφων του την αρχοντιά αλλού δεν έχουν όρη·
και με της γης την μυρωδιά μονάχα θα μεθύσης,
                ολίγο αν μείνης στο Νιχώρι.

Καθόσον αφορά στις καταστάσεις..χμ εκεί τα πράγματα είναι πιό δύσκολα..Γιατί για να την αναγνωρίσεις την αρχοντιά τους, καλείσαι να έχει γνωρίσει , να έχεις μάθει ορθά, να έχεις βιώσει,  την αξία τους την αληθινή..Παραδείγματος χάριν κάπου ο Ευάγγελος Παπανούτσος* έγραψε..”..δεν πρόκειται, στο χρόνο που έρχεται, να ξαναβρεί ο τόπος μας την ευνομία .. και την αρχοντιά της αληθινής δημοκρατίας” ..Γιατί, λέω, η Δημοκρατία δεν είναι απλά ένα πολίτευμα, είναι  μεν, τρόπος διακυβέρνησης, κυρίως όμως, είναι ο τρόπος ζωής εκείνων που ζούν σε μια αληθινή, πραγματική Δημοκρατία που χαρακτηρίζεται από  το ήθος, την ποιότητα και το εν γένει ύφος της, έχει δηλαδή την δικιά της αρχοντιά.

Εν τέλει και καθ΄όσον αφορά στους ανθρώπους, πολλοί  είναι εκείνοι που μιλούν  γιαυτήν, άλλοι  πολλοί που την ακούν για άλλους,  πιό  πολλοί είναι εκείνοι που θάθελαν να την  έχουν και ακόμη πιό πολλοί είναι εκείνοι που παριστάνουν πως την έχουν.  Ολοι τους , όμως  την προσδιορίζουν μα αδυνατούν να την ορίσουν.

1. blu

          Κατ’ αρχήν, λέω, ας ορίσω την αρχοντιά ως λέξη :

          Κατά το λεξικό Κριαρά: αρχοντία η· αρκοντία· αρχοντιά.

  • 1)
    • α) H κατάσταση του άρχοντα, το να είναι κανείς άρχοντας:
      • ακ τον θεόν τον ξύλινον δεν βλέπει αρχοντία (Aιτωλ., Mύθ. 1274
    • β) (με την κτητ. αντων.) ο άρχοντας (σε ένδειξη φιλοφρόνησης):
      • στο ύστερο με διώξει η αρχοντιά σου (Λεηλ. Παροικ. Aφ. 10
    • γ) αξίωμα:
      • διά την δουλείαν … τι αρχοντιά ζητάτε; (Σταυριν. 688).
  • 2) Eυγένεια αισθημάτων, αρχοντική συμπεριφορά:
    • εις αρχοντιάν ήτονε τιμημένη (Iμπ. (Legr.) 36
    • ακάτεχος στην αρχοντιά (Eρωτόκρ. B´ 2121).
  • 3) Πολυτελή αντικείμενα· πλούτη:
    • πύργον γεμάτον αξαζόμενα πράγματα και αρκοντίες (Mαχ. 15228).

[<ουσ. άρχων + κατάλ. ‑ία. O τ. ‑ιά και σήμ. H λ. τον 7. αι. (LBG· πβ. όμως μτγν. ‑εία, DGE) και σήμ. ιδιωμ.]

     Κατά το λεξικό Γεωργακά για την πολυσημαντότητα της λέξης, δείτε  : http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%AC&dq=

1. blu

          Κι έπειτα, ας αφήσω, να την προσδιορίσουν την αρχοντιά  και την πολυσημαντότητά της μερικοί από κείνους που μίλησαν γιαυτήν:

BIBLIA_

  Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος: (από απόσπασμα κειμένου του με τίτλο “ Το πρώτο μάθημά μου για την αρχοντιά) έγραψε:

           “…Η αρχοντιά δεν είναι συνώνυμο με την αριστοκρατικότητα, δεν σημαίνει καμιά ταξική διαφορά ή μια

διαφορά πλούτου. Αλλά δεν είναι και ένα ηθικό απλώς γνώρισμα. Είναι μια σύνθεση υπερηφάνιας, ευπρέπειας,

αυτοπεποίθησης, μεγαλοψυχίας. Άρχοντες βρίσκεις εγκατεσπαρμένους σε όλα τα είδη ανθρώπων. Ο άρχοντας δεν

γίνεται ποτέ μάζα, σε όποια τάξη και αν ανήκει, μένει πάντα πρόσωπο. Δεν μπορώ — ίσως αδυναμία μου — με μια

φράση να την ορίσω την αρχοντιά. Αλλά όταν συναντώ κάποιον που έχει αυτό το σύμπλεγμα των αρετών που την

απαρτίζουν, τότε την αναγνωρίζω. Λέω μέσα μου: Αυτός είναι άρχοντας. Ανήκει σε αυτή την εκλεκτή κατηγορία

ανθρώπων.

Έχομε άρχοντες κατά την νομικήν έννοια, που δεν έχουν αρχοντιά. Έχομε όμως χειρώνακτες που έχουν αρχοντιά.”

Κωνσταντίνος Τσάτσος (1899-1987)

πηγή: http://antikleidi.com/2014/11/23/arxontia/

Ο Νικόλαος Μαυροκορδάτος στο βιβλίο του »Πολιτικόν θέατρον», έγραψε:

»Οι πολίτες μιμούνται τους άρχοντές τους. Γι’ αυτό και εκείνοι πρέπει να προσέχουν πάρα πολύ, ώστε να μην τους

φθείρουν με το κακό τους παράδειγμα».

»Το Βασιλικό Παλάτι (Θα λέγαμε σήμερα Δημαρχείο, Μητρόπολη, Περιφέρεια, Υπουργείο και πιο πάνω) πρέπει να είναι

ναός του Θεού, οφθαλμός της φρονήσεως, στάθμη της δικαιοσύνης, θρόνος της ανδρείας, υπόδειγμα της σωφροσύνης,

παράδειγμα της τιμής, φως της αγάπης, πηγή των χαρίτων, χορός των μουσών, γυμνάσιο των ρητόρων και των ποιητών,

ιερό των φιλοσόφων, σύγκλητος των φρονίμων, βραβείο των μορφωμένων, τράπεζα των πτωχών, ελπίδα των καλών,

καταφύγιο των αθώων και όλων των κατατρεγμένων ασφαλέστατο οχύρωμα ».

Πηγή: http://www.impantokratoros.gr/A7B92FF3.el.aspx

 

2.BIBLIA_  Ο Δημήτρης  Λιαντίνης   γράφει στο βιβλίο του “Γκέμμα” για την σχέση της αρχοντιάς με τον έρωτα:

«Ο έρωτας είναι γνώση. Ο έρωτας είναι ευγένεια και αρχοντιά. Είναι το μειδίαμα της σπατάλης ενός φρόνιμου

Άσωτου, Πως η φύση ορίζει το αρσενικό να γίνεται ατέλειωτη προσφορά και θεία στέρηση για το θηλυκό…”

Πηγή:http://www.translatum.gr/forum/index.php?topic=69567.0

      2.BIBLIA_    

Ο πνευματικός  γέροντας Αγιος Παϊσιος  έλεγε  για την σχέση της αρχοντιάς με την πνευματική ελευθερία:

 “Αχ, ακόμη δεν έχετε καταλάβει τι θα πει αρχοντιά! Η αρχοντιά έχει και λεβεντιά μέσα, γιατί τότε δουλεύει η

         καρδιά” . Η πνευματική ελευθερία είναι η αρχοντιά. Και για να έχει ο άνθρωπος αρχοντιά, πρέπει να μην υπάρχουν

        μέσα του κατώτερα πάθη, μικρότητες κ.λπ”.

Πηγή:http://monoalithia.blogspot.gr/2012/05/blog-post_8853.html

“…Αρχοντιά πνευματική! Τίποτε άλλο δεν συγκινεί τον Θεό όσο η αρχοντιά! Είναι ο δέκτης της θείας Χάριτος. Πόσο

απλά και εύκολα είναι τα πράγματα και πόσο δύσκολα τα κάνουμε! Σε όλα χρειάζεται αρχοντιά πνευματική. Άμα κανείς

δεν το καταλάβη αυτό, μπορεί να κάνη τρεις αγρυπνίες την εβδομάδα, τρία τριήμερα τον μήνα, να προσεύχεται ώρες, να

διατηρή την σωματική του αγνότητα, αλλά όλα αυτά να είναι άχρηστα. Δεν λέω εγώ ότι δεν χρειάζεται να τα κάνη αυτά,

αλλά να φροντίση να αποκτήση το κυριώτερο από όλα: την πνευματική αρχοντιά, που είναι η ψυχική αγνότητα. Να μην

υπάρχη μέσα του ιδιοτέλεια , θέλημα, εγωισμός, ανθρωπαρέσκεια κ.λπ. ,για να αναπαύεται ο Θεός . Όταν δεν υπάρχουν

αυτά, υπάρχει ψυχική αγνότητα και από κει και πέρα, και να μην προσεύχεται ο άνθρωπος, συγγενεύει με τον Θεό, είναι

ενωμένος με τον Θεό.

Μόνο με την αρχοντιά έχει ο άνθρωπος το κουμπί γυρισμένο στην ίδια συχνότητα με τον Θεό και έχει επαφή με τον

Θεό, εργάζεται στην συχνότητα του Θεού˙ διαφορετικά το κουμπί είναι γυρισμένο σε άλλον σταθμό. Γι’ αυτό κοιτάξτε

να αλλάξετε κεραία…

Υπάρχουν κεραίες κάθετες και οριζόντιες. Οι κάθετες … «κάθονται» στον εαυτό τους και δεν έχουν καλή επαφή,

εύκολα χάνουν την επικοινωνία! Ενώ οι οριζόντιες κεραίες τεντώνονται, γι’ αυτό έχουν μεγάλη εμβέλεια και πιάνουν και

τα ασθενικά κύματα. Θέλω να πω ότι αυτός που «κάθεται» στον εαυτό του, δεν έχει ελευθερωθή από τον εαυτό του,

δεν έχει αρχοντιά, γι’ αυτό και δεν έχει ούτε Χάρη Θεού ούτε θείο φωτισμό.”

  Από το βιβλίο: Γέροντος Παϊσίου Λόγοι Ε΄ – Πάθη και Αρετές

Πηγή: http://eisdoxantheou-gk.blogspot.gr/2011/04/blog-post.html

1. blu

   Αυτά τα ολίγα..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: