‘Ωρα γαλήνης


                                                             

                                                      {Πόσο γαλήνια…}

Με την ματιά του ποιητή

Πωλ Βαλερύ (Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry

(30/10/ 1871 – 20/7/1945)

SUNRISEEARTH017 high-res

Πόσο γαλήνια είν’ η ώρα και το πρόωρο τέλος της εσπέρας πόσον αβρά χρωματισμένο. Παραθυρόφυλλα σπρωγμένα βίαια δεξιά και αριστερά, με ρωμαλέα κίνηση κολυμβητή βυθίζομαι στην έκσταση του χώρου. Είναι άδολο, είναι παρθενικό, είναι γλυκό και άγιο.Από παντού σε χαιρετώ, αρχή κάθε διαφάνειας.Τι γεγονός για το πνεύμα αυτό το αχανές. Θα ‘θελα, πάνω απ’ όλα, να σ’ ευλογήσω, αν ήξερα μονάχα… Στ’ άνδηρα, περιπλεγμένα τρυφερά από φυλλωσιές, στο κατώφλι της πρώτης ώρας, στο κατώφλι του εφικτού, κοιμούμαι κα ξυπνώ, είμαι μέρα κα νύχτα, προσφέρω τρυφηλά μιαν άσωστη αγάπη, έναν ανυπολόγιστο τρόμο. Η ψυχή μου σβήνει την δίψα της στου χρόνου τον κρουνό, πίνει λίγο λυκόφωτο και λίγη χαραυγή, νιώθει πως είναι μια γυναίκα νικημένη από τον ύπνο, ένας άγγελος καμωμένος από φως, κοινωνεί με τον εαυτό της, πέφτει σε μια κατήφεια και πετά με τη μορφή πουλιού σ΄ ένα ημίγυμνο ύψος όπου ο βράχος του- χρυσός και σάρκα- διαπερνά το κυανό της νύχτας. Μια νεραντζιά αναπνέει εκειδά στον ίσκιο.Πολύ υψηλά κάτι άστρα μοναχικά, τρεμίζουν, υποφώσκουν. Αυτό απολειφάδι πάγου είναι το φεγγάρι. Γνωρίζω κάλλιστα (και διαμιάς) πως ένα ασπρομάλλικο αγόρι αποστηθίζει αρχαίους θρήνους, ημιθανές, ημίθεο, πάνω στο ουράνιο αυτό αντικείμενο καμωμένο από μια σπιθόβολη, θανάσιμη ουσία, κρύα και τρυφερή που βαθμηδόν διαλύεται. Το κοιτάζω λες και δεν έχω μέσα μου καρδιά. Η νιότη μου πάλαι ποτέ ένοιωθε δάκρυα ν’ αναβλύζουνε την ίδια τούτην ώρα και κάτω από την ίδια μαγγανεία της λιπόθυμης σελήνης. Η νιότη μου ατένιζε την ίδια αυγή και ατενίζω τον εαυτόν μου στο πλευρό της νιότης μου. Διαιρεμένος  πως να προσευχηθώ; Πως να προσευχηθείς σαν ένας άλλος εαυτός αφουγκράζεται την προσευχή σου;Να γιατί πρέπει να προσεύχεται κανείς με λέξεις άγνωστες. Απόδωσε αίνιγμα στο αίνιγμα, αίνιγμα για αίνιγμα.Ανέβασε κάθε μυστήριο εντός σου σε αληθινό μυστήριο. Υπάρχει κάτι εντός σου που ισοδυναμεί με ο,τι σε ξεπερνά..

Σε μετάφραση Νίκου Σπάνια.

1. blu

«Έχοντας αφιερώσει αυτές τις ώρες στη ζωή του νου,

κερδίζω εξ αυτού το δικαίωμα να είμαι ανόητος για το υπόλοιπο της ημέρας» είπε κάποτε χαριτολογώντας ο Paul Valéry

1. blu

Σημειώσεις

https://www.wikiwand.com/fr/Paul_Val%C3%A9ry,https://www.wikipedia.gr/wiki/%CE%A0%CF%89%CE%BB_%CE%92%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CF%81%CF%8D, http://what-when-how.com/literature/valery-ambroise-paul-toussaint-jules-literature/

άνδηρο=[λόγ. < αρχ. ἄνδηρον]= ανάχωμα, πρόχωμα; (αρχιτεκτονικώς, επίπεδη επιφάνεια (ταράτσα, λιακωτό κ.ά.) που δημιουργείται με προσχώσεις σε επικλινές έδαφος; είδος τραπεζιού σε σχήμα Π, που χρησιμοποιείται σε τεκτονικά συμπόσια…(αρχιτ.) οριζόντια επιφάνεια που δημιουργείται συνήθ. σε πλαγιές βουνών ή λόφων, για να χτιστεί επάνω της ένα οικοδόμημα ή άλλη κατασκευή.

Advertisements

Στα κομμάτια του καθρέφτη


Κομμάτια

Μην κουβεντιάζεις
με σπασμένους καθρέφτες.
Λένε αλήθεια

του Χάρη Μελιτά

             

 

Francis Picabia (French, 1879-1953), Untitled, 1932. Ink and crayon on paper

Ναι για μένα μόνον ένα: Eσύ
σε χίλια σπασμένα μα αστραφτερά κομμάτια καθρέφτη.
Στο φως το ήρεμο ―μην πεις πως δεν το κέρδισα―
της σκέψης οπού μ’ οδηγάς·
τώρα
φέρνοντάς σε εγώ
με χίλια άλλα τόσα λόγια ξεσπώ
μες σ’ αυτή τη σιωπή
μπρος στο είδωλό σου σπάζοντάς το πάλι,
η έκφρασή μου
σε χίλια αστραφτερά, σ’ αμέτρητα
αστραφτερά αβάσταχτα κομμάτια..

του  Αντωνίου Δ. I.

“Nαι για μένα μόνον ένα: Eσύ”

Η ξεκλείδωτη πόρτα


guayasamin_88015_4

Περάσανε χρόνια πολλά,
κι επιτέλους ακούστηκε χτύπος.
Να “ταν η πόρτα μου μήπως
που την είχα χωρίς κλειδωνιά;

Έσβησα αμέσως το φως
στ” ακροδάχτυλα πατώντας
και για τη πόρτα κινώντας
σε προσευχή τα χέρια μου σήκωσα μπρος.

Αλλά ο χτύπος ακούστηκε πάλι
Το παράθυρό μου ήταν φαρδύ:
δρασκέλισα λοιπόν το περβάζι
κι έξω βγήκα πηδώντας στη γη

Κρυμμένος πίσω απ” το περβάζι
-«Περάστε», ψέλλισα δειλά,
σ” όποιον το χτύπημα της πόρτας
όφειλα, κει στα σκοτεινά

Έτσι μ” αυτό το χτύπημα,
στον κόσμο πήγα να κρυφτώ.
Άδειασα το κλουβί μου
σύγκαιρα, να ‘βρω τον άλλο μ’ εαυτό…

Robert Frost (1874–1963)

                                 The Lockless Door

     The Mask Painting by Sergio Pezzutti

It went many years,
But at last came a knock,
And I thought of the door
With no lock to lock.

I blew out the light,
I tip-toed the floor,
And raised both hands
In prayer to the door.

But the knock came again
My window was wide;
I climbed on the sill
And descended outside.
Back over the sill
I bade a «Come in»
To whoever the knock

At the door may have been.
So at a knock
I emptied my cage
To hide in the world
And alter with age.

Άσε την ζωή να μας πάει..


2253762187_3b995dfaa6_o

Ἄσ᾿ τὴ βάρκα στὸ κῦμα ὅπου θέλει νὰ τρέχει,
ἂς ὁρίζει τ᾿ ἀγέρι, τιμόνι-πανί,
τὰ φτερὰ ἅπλωσε πλέρια, ἄκρη ὁ κόσμος δὲν ἔχει,
εἶναι πι᾿ ὄμορφοι οἱ ἄγνωστοι πάντα γιαλοί,
ἡ ζωὴ μία δροσιὰ εἶναι, ἕνα κῦμα, ἂς τὸ φέρει
ὅπου θέλει τ᾿ ἀγέρι, ὅπου ξέρει τ᾿ ἀγέρι.

pen
Ἂς ἀλλάζουν λιβάδια μὲ βράχους καὶ δάση,
γύρω ἂς φεύγουν ποῦ πύργοι, ποῦ καλύβας καπνός,
εἴτ᾿ εἰδύλλιο γελούμενο ἀπλώνετ᾿ ἡ πλάση,
εἶτ᾿ ἀντάρτες καὶ μπόρες σου κρεμᾷ ὁ οὐρανός,
μὴ θαρρεῖς τὸ πανί σου μπορεῖς νὰ βαστάξεις,
ὅπου θέλει τὸ κῦμα μαζί του θ᾿ ἀράξεις.

pen
Τί γυρεύεις, τί θέλεις μὴ κι ἐσὺ τὸ γνωρίζεις;
Ἔχεις πιάσει ποτέ σου το τί κυνηγᾷς;
Μή ῾που σπέρνεις καλὸ τὸ κακὸ δὲ θερίζεις;
Δὲ σκοντάβεις σὲ ρώτημα σ᾿ ὅ,τι ρωτᾷς;

pen
Ὅτι σ᾿ ἔχει μαγέψει κι ὅτι σοῦ ῾χει γελάσει,
τό ῾χεις μόνος κερδίσει, μοναχὸς ἑτοιμάσει;

pen
Ἄσε τότε τὸ κῦμα ὅπου θέλει νὰ σπάζει,
ἄσ᾿ τὶς ζάλες νὰ σέρνουν τυφλὰ τὴ καρδιὰ
κι ἂν τριγύρω βογγὰ κι ἂν ψηλὰ συννεφιάζει,
κάπου ὁ ἥλιος σὲ κάποιο γιαλὸ θὰ γελᾷ

κι ἂν πικρό τη ψυχή σου τὸ δάκρυ τὴ ραίνει

πάντα κάπου κρυφή, μιὰ χαρὰ τὴ προσμένει.

1. blu

«Ας την βάρκα» του Κ. Χατζόπουλου

1. blu

Και επειδή είναι πιο όμορφο το ταξίδι αυτό το νάσαι μαζί.. Γιαυτό

Sail away with me

I put my heart in your hand

«Οι κούκλες», «The Dolls» W.Butler Yeats


 

ΜΙΑ ΚΟΥΚΛΑ στο σπίτι του κουκλοποιού

κοιτάζει προς την κούνια  και στριγγλίζει:

“ Εκείνο είναι μια προσβολή για μας”

Αλλά η πιο παλιά από όλες τις κούκλες,

που είχε δει, μιας και την είχαν κρατήσει για επίδειξη,

γενιές του είδους του,

ουρλιάζει πιο δυνατά απ’ όλες πάνω στο ράφι :

«Κι ας μην υπάρχει ένας άνθρωπος

που να μπορεί να πει για το κακό αυτού του μέρους,

ο άντρας και η γυναίκα φέρνουν εδώ πέρα

για να μας ταπεινώσουν,

ένα φασαριόζικο και βρωμερό πράγμα.»

Ακούγοντάς τον να βαριαναστενάζει και ν’ απλώνεται

η γυναίκα του κουκλοποιού είναι βέβαιη

ότι ο άντρας της έχει ακούσει τις κραυγές τις καταφρόνιες,

και γέρνοντας όλη πάνω στο μπράτσο της καρέκλας του,

μουρμουρίζει στο αυτί του

με σκυμμένο το κεφάλι πάνω από τον ώμο του:

Αγαπημένε μου, αγαπημένε μου, Ω αγαπημένε

Αυτό ήταν ένα ατύχημα.

Του William Butler Yeats

1. blu

 Σημειώσεις:

Αυτό το υπέροχο και συμβολικό ποίημα του ποιητή William Butler Yeats, κατόχου του βραβείου Nobel  λογοτεχνίας το 1923, το οποίο αποδίδεται από τον ποιητή στην γλώσσα του ως εξής:

A DOLL in the doll-maker’s house
Looks at the cradle and bawls:
‘That is an insult to us.’
But the oldest of all the dolls,
Who had seen, being kept for show,
Generations of his sort,
Out-screams the whole shelf: ‘Although
There’s not a man can report
Evil of this place,
The man and the woman bring
Hither, to our disgrace,
A noisy and filthy thing.’
Hearing him groan and stretch
The doll-maker’s wife is aware
Her husband has heard the wretch,
And crouched by the arm of his chair,
She murmurs into his ear,
Head upon shoulder leant:
«My dear, my dear, O dear.
It was an accident.»

μου έκανε τρομερή εντύπωση και μ’ έχει αφήσει μ’ ένα σωρό ερωτήματα. Ο συμβολικός χαρακτήρας του ποιήματος είναι προφανής και δεδομένος.Να, πως το βλέπω..

Οι κούκλες, δεν προσβάλλονται, δεν ταπεινώνονται, δεν κραυγάζουν. Είναι τα δημιουργήματα της τέχνης ενός καλλιτέχνη, του κουκλοποιού. Στέκονται αιώνια τέλειες, ακίνητες και σιωπηλές, έξω από το προσωρινό του χρόνου, άψυχες, άχρονες κι αναλλοίωτες. Στέκονται εκεί μπροστά του, χωρίς να απαιτούν, χωρίς να γκρινιάζουν, χωρίς να λερώνονται, χωρίς  ούτε ανάγκες να έχουν, ούτε και να φέρνουν προβλήματα που να χρειάζεται αυτός να αντιμετωπίσει.. Αντικείμενα τέχνης ενός καλλιτέχνη. Έργα ενός δημιουργού, από ένα εικονικό φανταστικό κόσμο, τον δικό του ιδανικό κόσμο, του καλλιτέχνη- δημιουργού, μα και των άλλων στους οποίους εκείνος απευθύνεται και που θα πάρουν τις κούκλες του για να γιομίσουν, να ικανοποιήσουν με την παρουσία τους, τον δικό τους κόσμο της φαντασίας τους.

Οι Κούκλες δεν έχουν τίποτε από εκείνα που το ζωντανό δημιούργημα, το μωρό του ανθρώπου κουκλοποιού, είναι. Ένα μωρό ζωντανό, που κινείται, κάνει θόρυβο, φωνάζει, διαμαρτύρεται, απαιτεί, λερώνεται, έχει ανάγκες, χρειάζεται διαρκή φροντίδα από κείνον, χρειάζεται την δικιά του παρουσία στην ζωή του, έχει την ευθύνη του στην αρρώστεια του, στην αντιμετώπιση και επίλυση των προβλημάτων του, που του φέρνει πόνο, χαρά, στενοχώρια, που μεγαλώνοντας δεν είναι πια το δικό του δημιούργημα αλλά εξελισσόμενο γίνεται ένας άλλος ξεχωριστός κι αυτοδύναμος άνθρωπος και που ύστερα φεύγει από κείνον, μπορεί και να το χάσει…… ‘Όλα εκείνα δηλαδή, που είναι η έκφραση της αληθινής ζωής του ανθρώπινου γένους, ‘Όλα εκείνα που αποτελούν την πραγματικότητα της ζωής για τον άνθρωπο και τα γεννήματά του….

Dawn Donofrio Reborn Doll

Κι αυτό μωρό- κούκλα είναι.

Έτσι, ο κουκλοποιός  έχει μπροστά του δυο κόσμους που εκείνος δημιούργησε: Τον εικονικό, τον φανταστικό του κόσμο που δημιούργησε με τις κούκλες του και τον άλλον, τον πραγματικό κι αληθινό που δημιούργησε γεννώντας το παιδί του, το ανθρώπινο έμψυχο, ατελές και θνητό μωρό του. και μιας και οι κούκλες δεν μιλάν’ ποιός άλλος νάναι εκείνος που ακούει ο κουκλοποιός να του μιλάει, εξόν από τον ίδιον του τον εαυτόν;

Νομίζω πως σε αυτό το ποίημα, ο πραγματικός διάλογος γίνεται στην ψυχή και τον νου του κουκλοποιού. Δημιουργός δυο κόσμων και έχοντας συνειδητοποιήσει τις διαφορές τους, πέφτει αποκαμωμένος και βογκώντας στην καρέκλα του..Οι κούκλες του..φαίνεται να είναι πιο ισχυρές μέσα του, ο φανταστικός, ιδανικός του κόσμος είναι τόσο πιο απλός , τόσο πιο εύκολος, τόσο πιο ανώδυνος και σταθερός, τόσο πιο ξεκούραστος, σιωπηλός και αμετάβλητος..σε αντίθεση με τον άλλον του ζωντανού δημιούργηματός του που μάλλον τον ενοχλεί, τον κουράζει με την γκρίνια του, τις φωνές του, με την δυσωδία του απ’ τα κακά του..Κι αυτός, δηλαδή, να αναγκάζεται να ενώσει τους δυο κόσμους του; Ή να αφήσει τον ένα για να έχει τον χώρο του ο άλλος;

Και ενώ είναι εξουθενωμένος από τις αλήθειες του, κι από την εσωτερική του ίσως σύγκρουση, να’ ρχεται η σύζυγός του και να του ψιθυρίζει τρομαγμένη μπας και τρομάξει τον κόσμο του τον φανταστικό, μπας και τα βάλει με τις κούκλες του και έτσι εναντιωθεί σ΄αυτές και στον άντρα της, νά’ρχεται εκλιπαρώντας τον  και να ονομάζει το μωρό τους ατύχημα;;; Τόσο πιο πολύ κυριαρχεί σ’αυτήν την περίπτωση ο τεχνητός κόσμος της τέχνης πάνω στον άνθρωπο-δημιουργό της που το ανθρώπινο είδος και πνεύμα να είναι όλως διόλου τόσο αδύναμο και υποταγμένο απέναντί της ακόμη και όταν αυτή η τέχνη του επιτίθεται περιφρονώντας το είδος του, δηλαδή την ανθρωπότητα;;

‘Η μήπως, η γυναίκα του μιλάει για το μωρό τους χαρακτηρίζοντας το ως ατύχημα για να τον καθησυχάσει ίσως, επειδή το ατύχημα ήταν το ότι έμπασε το μωρό τους στον φανταστικό, ιδανικό και τέλειο κόσμο της τέχνης, στον κόσμο του δημιουργού της συζύγου της;  ‘Η μήπως επειδή κι αυτή ενστερνίζεται τον φανταστικό του κόσμο προτιμώντας τον από τον πραγματικό; ;Αλλά, τότε δεν θα χρειαζόταν να μουρμουρίσει..Το μουρμούρισμα ενέχει και την διαμαρτυρία, την δυσαρέσκεια..Κι αυτή είναι η λέξη του ποιητή..

Ή, ονομάζει το παιδί τους αποτυχία, επειδή ίσως, νομίζει, γνωρίζοντας ήδη καλά την ψυχική κατάστασή του, πως αυτός είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος για να αποδεχθεί εκείνος, ο άντρας της, το παιδί τους και την πραγματικότητα; Μέσω των κουκλών του και σαν να ήταν και το παιδί του μια άλλη αποτυχημένη κούκλα;  Που όμως θα την αγαπούσε κι αυτήν όπως κι εκείνες, τις άλλες τέλειες και επιτυχημένες υπέρτερης αξίας κούκλες του; 

Δεν έχω απάντηση..δεν έχω άλλη εξήγηση να δώσω, άλλο ερώτημα ή πιθανότητα δεν μου’ρχεται  στον νου..Ερωτηματικά έχω και ..μπορεί κι ο δρόμος που πήρα προσπαθώντας να ερμηνεύσω το ποίημα να μην είναι ο πλέον κατάλληλος, να έχει άλλη ή και άλλη όψη..Θα χαρώ να ακούσω πως το σκέπτεστε, την γνώμη σας

1.-blu_thumb.gif

Η απόδοση του ποιήματος έγινε από μένα. Δέχομαι υποδείξεις για διόρθωση

Οι κούκλες των εικόνων μου, είναι οι λεγόμενες art-dolls, κούκλες τέχνης. Είναι επώνυμες, μοναδικά κομψοτεχνήματα τέχνης και θαυμαστές δημιουργίες των:

  1. Η πρώτη επάνω αριστερά της Ρωσίδας Έλενας Gromova ( Елены Громовой)
  2. Η δεύτερη κάτω αριστερά της Καναδής Martha Boers.
  3. Η μεσαία των επίσης Καναδών Tom Francirek και Andre Oliveira
  4. Η πάνω δεξιά της Ρωσίδας Μοσχοβίτισσας Sasha Khudyakova

 

Έρωτας ο λυσιμελής


Και να που ο Έρωτας κάτω από σκούρες

κοιτάζοντάς με βλεφαρίδες

με τα μάτια του με λιώνει

και με γητειές ποικίλες στ’ ατελείωτα

δίχτυα της Κύπριδος* με ρίχνει.

the dream paintings franz marc paintings

Τον βλέπω να ᾽ρχεται και τρέμω

σαν άλογο που με βραβεία πολλά τιμήθηκε

και τώρα στα γεράματά του ζεμένο πάλι στο ζυγό

αθέλητα μπαίνει στο στίβο κοντά σε άλλα γρήγορ᾽

άρματα ν᾽ αγωνιστεί.

Του ‘Ιβυκου

σε μετάφραση Ι. Δημητρίου

1. blu

Σημειώσεις:  1α. Ο Ίβυκος ήταν λυρικός ποιητής του 6ου αιώνα πΧ. Είχε γεννηθεί στο Ρήγιο της Μεγάλης Ελλάδας και θεωρείται, κατά τους Αλεξανδρινούς, μετά την Σαπφώ και τον Στησίχορο, ένας από τους σπουδαιότερους λυρικούς ποιητές. Το ποίημα στην γλώσσα του ποιητή:

Ἔρος αὖτέ με κυανέοισιν ὑπὸ
βλεφάροις τακέρ᾽ ὄμμασι δερκόμενος
κηλήμασι παντοδαποῖς ἐς ἄπειρα δίκτυα Κύπριδος ἐσβάλλει·
ἦ μὰν τρομέω νιν ἐπερχόμενον,
ὥστε φερέζυγος ἵππος ἀεθλοφόρος ποτὶ γήρᾳ
ἀέκων σὺν ὄχεσφι θοοῖς ἐς ἅμιλλαν ἔβα.

1β) Κυπρίδα=Η Θεά Αφροδίτη

2. Ο ζωγραφικός πίνακας που έχει το όνομα “ The dream” είναι του Γερμανού εξπρεσσιονιστή ζωγράφου Franz Marc (1880-1916) και βρίσκεται στο Μουσείο Thyssen-Bornemisza στην Μαδρίτη της Ισπανίας. http://www.franzmarc.org/

Ο ζωγράφος Franz Marc είχε πει για τον συμβολισμό στα χρώματα των πινάκων του:

Blue is the male principle, stern and spiritual. Yellow the female principle, gentle, cheerful and sensual. Red is matter, brutal and heavy and always the colour which must be fought and vanquished by the other two.”

και για την τέχνη, κατά πως την έβλεπε, είχε πει ο ζωγράφος: “ Art is nothing but the expression of our dream; the more we surrender to it the closer we get to the inner truth of things, our dream-life, the true life that scorns questions and does not see them.”:

Η σκόνη του κόσμου


Η ανεμοδαρμένη μπανανιά,

Ο ήχος από τις σταγόνες της βροχής καθώς χτυπάν’ 

μια λεκάνη στο σκοτάδι
1 (1)

Σ’ αυτές τις σταγόνες δροσιάς

άσε με να ξεπλύνω σα σε δοκιμή

την σκόνη αυτού του κόσμου

Ματσούο Μπασό 

(Matsuo Bashō 1644-1694)

1.-blu_thumb.gif

 Τα δυο χαϊκού πιο κάτω σε μετάφραση από την ιαπωνική στην αγγλική του Nobuyuki Yuasa  από ένα σημαντικό χειρόγραφο του Takarai Kikaku, επίσης γνωστού ως Shinshi, ενός από του οπαδούς του Basho.

The wind-blown basho tree

The noise of raindrops hitting

A basin in the dark.

1.-blu_thumb.gif

In these drops of dew

Let me wash as a trial

The dust of this world

“a translation by Nobuyuki Yuasa of an important manuscript by Takarai Kikaku, also known as Shinshi, one of Basho’s followers”.

Πηγή μου : A Quarterly Journal of Japanese Short Form Poetry: