«Οι κούκλες», «The Dolls» W.Butler Yeats


 

ΜΙΑ ΚΟΥΚΛΑ στο σπίτι του κουκλοποιού

κοιτάζει προς την κούνια  και στριγγλίζει:

“ Εκείνο είναι μια προσβολή για μας”

Αλλά η πιο παλιά από όλες τις κούκλες,

που είχε δει, μιας και την είχαν κρατήσει για επίδειξη,

γενιές του είδους του,

ουρλιάζει πιο δυνατά απ’ όλες πάνω στο ράφι :

«Κι ας μην υπάρχει ένας άνθρωπος

που να μπορεί να πει για το κακό αυτού του μέρους,

ο άντρας και η γυναίκα φέρνουν εδώ πέρα

για να μας ταπεινώσουν,

ένα φασαριόζικο και βρωμερό πράγμα.»

Ακούγοντάς τον να βαριαναστενάζει και ν’ απλώνεται

η γυναίκα του κουκλοποιού είναι βέβαιη

ότι ο άντρας της έχει ακούσει τις κραυγές τις καταφρόνιες,

και γέρνοντας όλη πάνω στο μπράτσο της καρέκλας του,

μουρμουρίζει στο αυτί του

με σκυμμένο το κεφάλι πάνω από τον ώμο του:

Αγαπημένε μου, αγαπημένε μου, Ω αγαπημένε

Αυτό ήταν ένα ατύχημα.

Του William Butler Yeats

1. blu

 Σημειώσεις:

Αυτό το υπέροχο και συμβολικό ποίημα του ποιητή William Butler Yeats, κατόχου του βραβείου Nobel  λογοτεχνίας το 1923, το οποίο αποδίδεται από τον ποιητή στην γλώσσα του ως εξής:

A DOLL in the doll-maker’s house
Looks at the cradle and bawls:
‘That is an insult to us.’
But the oldest of all the dolls,
Who had seen, being kept for show,
Generations of his sort,
Out-screams the whole shelf: ‘Although
There’s not a man can report
Evil of this place,
The man and the woman bring
Hither, to our disgrace,
A noisy and filthy thing.’
Hearing him groan and stretch
The doll-maker’s wife is aware
Her husband has heard the wretch,
And crouched by the arm of his chair,
She murmurs into his ear,
Head upon shoulder leant:
«My dear, my dear, O dear.
It was an accident.»

μου έκανε τρομερή εντύπωση και μ’ έχει αφήσει μ’ ένα σωρό ερωτήματα. Ο συμβολικός χαρακτήρας του ποιήματος είναι προφανής και δεδομένος.Να, πως το βλέπω..

Οι κούκλες, δεν προσβάλλονται, δεν ταπεινώνονται, δεν κραυγάζουν. Είναι τα δημιουργήματα της τέχνης ενός καλλιτέχνη, του κουκλοποιού. Στέκονται αιώνια τέλειες, ακίνητες και σιωπηλές, έξω από το προσωρινό του χρόνου, άψυχες, άχρονες κι αναλλοίωτες. Στέκονται εκεί μπροστά του, χωρίς να απαιτούν, χωρίς να γκρινιάζουν, χωρίς να λερώνονται, χωρίς  ούτε ανάγκες να έχουν, ούτε και να φέρνουν προβλήματα που να χρειάζεται αυτός να αντιμετωπίσει.. Αντικείμενα τέχνης ενός καλλιτέχνη. Έργα ενός δημιουργού, από ένα εικονικό φανταστικό κόσμο, τον δικό του ιδανικό κόσμο, του καλλιτέχνη- δημιουργού, μα και των άλλων στους οποίους εκείνος απευθύνεται και που θα πάρουν τις κούκλες του για να γιομίσουν, να ικανοποιήσουν με την παρουσία τους, τον δικό τους κόσμο της φαντασίας τους.

Οι Κούκλες δεν έχουν τίποτε από εκείνα που το ζωντανό δημιούργημα, το μωρό του ανθρώπου κουκλοποιού, είναι. Ένα μωρό ζωντανό, που κινείται, κάνει θόρυβο, φωνάζει, διαμαρτύρεται, απαιτεί, λερώνεται, έχει ανάγκες, χρειάζεται διαρκή φροντίδα από κείνον, χρειάζεται την δικιά του παρουσία στην ζωή του, έχει την ευθύνη του στην αρρώστεια του, στην αντιμετώπιση και επίλυση των προβλημάτων του, που του φέρνει πόνο, χαρά, στενοχώρια, που μεγαλώνοντας δεν είναι πια το δικό του δημιούργημα αλλά εξελισσόμενο γίνεται ένας άλλος ξεχωριστός κι αυτοδύναμος άνθρωπος και που ύστερα φεύγει από κείνον, μπορεί και να το χάσει…… ‘Όλα εκείνα δηλαδή, που είναι η έκφραση της αληθινής ζωής του ανθρώπινου γένους, ‘Όλα εκείνα που αποτελούν την πραγματικότητα της ζωής για τον άνθρωπο και τα γεννήματά του….

Dawn Donofrio Reborn Doll

Κι αυτό μωρό- κούκλα είναι.

Έτσι, ο κουκλοποιός  έχει μπροστά του δυο κόσμους που εκείνος δημιούργησε: Τον εικονικό, τον φανταστικό του κόσμο που δημιούργησε με τις κούκλες του και τον άλλον, τον πραγματικό κι αληθινό που δημιούργησε γεννώντας το παιδί του, το ανθρώπινο έμψυχο, ατελές και θνητό μωρό του. και μιας και οι κούκλες δεν μιλάν’ ποιός άλλος νάναι εκείνος που ακούει ο κουκλοποιός να του μιλάει, εξόν από τον ίδιον του τον εαυτόν;

Νομίζω πως σε αυτό το ποίημα, ο πραγματικός διάλογος γίνεται στην ψυχή και τον νου του κουκλοποιού. Δημιουργός δυο κόσμων και έχοντας συνειδητοποιήσει τις διαφορές τους, πέφτει αποκαμωμένος και βογκώντας στην καρέκλα του..Οι κούκλες του..φαίνεται να είναι πιο ισχυρές μέσα του, ο φανταστικός, ιδανικός του κόσμος είναι τόσο πιο απλός , τόσο πιο εύκολος, τόσο πιο ανώδυνος και σταθερός, τόσο πιο ξεκούραστος, σιωπηλός και αμετάβλητος..σε αντίθεση με τον άλλον του ζωντανού δημιούργηματός του που μάλλον τον ενοχλεί, τον κουράζει με την γκρίνια του, τις φωνές του, με την δυσωδία του απ’ τα κακά του..Κι αυτός, δηλαδή, να αναγκάζεται να ενώσει τους δυο κόσμους του; Ή να αφήσει τον ένα για να έχει τον χώρο του ο άλλος;

Και ενώ είναι εξουθενωμένος από τις αλήθειες του, κι από την εσωτερική του ίσως σύγκρουση, να’ ρχεται η σύζυγός του και να του ψιθυρίζει τρομαγμένη μπας και τρομάξει τον κόσμο του τον φανταστικό, μπας και τα βάλει με τις κούκλες του και έτσι εναντιωθεί σ΄αυτές και στον άντρα της, νά’ρχεται εκλιπαρώντας τον  και να ονομάζει το μωρό τους ατύχημα;;; Τόσο πιο πολύ κυριαρχεί σ’αυτήν την περίπτωση ο τεχνητός κόσμος της τέχνης πάνω στον άνθρωπο-δημιουργό της που το ανθρώπινο είδος και πνεύμα να είναι όλως διόλου τόσο αδύναμο και υποταγμένο απέναντί της ακόμη και όταν αυτή η τέχνη του επιτίθεται περιφρονώντας το είδος του, δηλαδή την ανθρωπότητα;;

‘Η μήπως, η γυναίκα του μιλάει για το μωρό τους χαρακτηρίζοντας το ως ατύχημα για να τον καθησυχάσει ίσως, επειδή το ατύχημα ήταν το ότι έμπασε το μωρό τους στον φανταστικό, ιδανικό και τέλειο κόσμο της τέχνης, στον κόσμο του δημιουργού της συζύγου της;  ‘Η μήπως επειδή κι αυτή ενστερνίζεται τον φανταστικό του κόσμο προτιμώντας τον από τον πραγματικό; ;Αλλά, τότε δεν θα χρειαζόταν να μουρμουρίσει..Το μουρμούρισμα ενέχει και την διαμαρτυρία, την δυσαρέσκεια..Κι αυτή είναι η λέξη του ποιητή..

Ή, ονομάζει το παιδί τους αποτυχία, επειδή ίσως, νομίζει, γνωρίζοντας ήδη καλά την ψυχική κατάστασή του, πως αυτός είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος για να αποδεχθεί εκείνος, ο άντρας της, το παιδί τους και την πραγματικότητα; Μέσω των κουκλών του και σαν να ήταν και το παιδί του μια άλλη αποτυχημένη κούκλα;  Που όμως θα την αγαπούσε κι αυτήν όπως κι εκείνες, τις άλλες τέλειες και επιτυχημένες υπέρτερης αξίας κούκλες του; 

Δεν έχω απάντηση..δεν έχω άλλη εξήγηση να δώσω, άλλο ερώτημα ή πιθανότητα δεν μου’ρχεται  στον νου..Ερωτηματικά έχω και ..μπορεί κι ο δρόμος που πήρα προσπαθώντας να ερμηνεύσω το ποίημα να μην είναι ο πλέον κατάλληλος, να έχει άλλη ή και άλλη όψη..Θα χαρώ να ακούσω πως το σκέπτεστε, την γνώμη σας

1.-blu_thumb.gif

Η απόδοση του ποιήματος έγινε από μένα. Δέχομαι υποδείξεις για διόρθωση

Οι κούκλες των εικόνων μου, είναι οι λεγόμενες art-dolls, κούκλες τέχνης. Είναι επώνυμες, μοναδικά κομψοτεχνήματα τέχνης και θαυμαστές δημιουργίες των:

  1. Η πρώτη επάνω αριστερά της Ρωσίδας Έλενας Gromova ( Елены Громовой)
  2. Η δεύτερη κάτω αριστερά της Καναδής Martha Boers.
  3. Η μεσαία των επίσης Καναδών Tom Francirek και Andre Oliveira
  4. Η πάνω δεξιά της Ρωσίδας Μοσχοβίτισσας Sasha Khudyakova

 

Έρωτας ο λυσιμελής


Και να που ο Έρωτας κάτω από σκούρες

κοιτάζοντάς με βλεφαρίδες

με τα μάτια του με λιώνει

και με γητειές ποικίλες στ’ ατελείωτα

δίχτυα της Κύπριδος* με ρίχνει.

the dream paintings franz marc paintings

Τον βλέπω να ᾽ρχεται και τρέμω

σαν άλογο που με βραβεία πολλά τιμήθηκε

και τώρα στα γεράματά του ζεμένο πάλι στο ζυγό

αθέλητα μπαίνει στο στίβο κοντά σε άλλα γρήγορ᾽

άρματα ν᾽ αγωνιστεί.

Του ‘Ιβυκου

σε μετάφραση Ι. Δημητρίου

1. blu

Σημειώσεις:  1α. Ο Ίβυκος ήταν λυρικός ποιητής του 6ου αιώνα πΧ. Είχε γεννηθεί στο Ρήγιο της Μεγάλης Ελλάδας και θεωρείται, κατά τους Αλεξανδρινούς, μετά την Σαπφώ και τον Στησίχορο, ένας από τους σπουδαιότερους λυρικούς ποιητές. Το ποίημα στην γλώσσα του ποιητή:

Ἔρος αὖτέ με κυανέοισιν ὑπὸ
βλεφάροις τακέρ᾽ ὄμμασι δερκόμενος
κηλήμασι παντοδαποῖς ἐς ἄπειρα δίκτυα Κύπριδος ἐσβάλλει·
ἦ μὰν τρομέω νιν ἐπερχόμενον,
ὥστε φερέζυγος ἵππος ἀεθλοφόρος ποτὶ γήρᾳ
ἀέκων σὺν ὄχεσφι θοοῖς ἐς ἅμιλλαν ἔβα.

1β) Κυπρίδα=Η Θεά Αφροδίτη

2. Ο ζωγραφικός πίνακας που έχει το όνομα “ The dream” είναι του Γερμανού εξπρεσσιονιστή ζωγράφου Franz Marc (1880-1916) και βρίσκεται στο Μουσείο Thyssen-Bornemisza στην Μαδρίτη της Ισπανίας. http://www.franzmarc.org/

Ο ζωγράφος Franz Marc είχε πει για τον συμβολισμό στα χρώματα των πινάκων του:

Blue is the male principle, stern and spiritual. Yellow the female principle, gentle, cheerful and sensual. Red is matter, brutal and heavy and always the colour which must be fought and vanquished by the other two.”

και για την τέχνη, κατά πως την έβλεπε, είχε πει ο ζωγράφος: “ Art is nothing but the expression of our dream; the more we surrender to it the closer we get to the inner truth of things, our dream-life, the true life that scorns questions and does not see them.”:

Η σκόνη του κόσμου


Η ανεμοδαρμένη μπανανιά,

Ο ήχος από τις σταγόνες της βροχής καθώς χτυπάν’ 

μια λεκάνη στο σκοτάδι
1 (1)

Σ’ αυτές τις σταγόνες δροσιάς

άσε με να ξεπλύνω σα σε δοκιμή

την σκόνη αυτού του κόσμου

Ματσούο Μπασό 

(Matsuo Bashō 1644-1694)

1.-blu_thumb.gif

 Τα δυο χαϊκού πιο κάτω σε μετάφραση από την ιαπωνική στην αγγλική του Nobuyuki Yuasa  από ένα σημαντικό χειρόγραφο του Takarai Kikaku, επίσης γνωστού ως Shinshi, ενός από του οπαδούς του Basho.

The wind-blown basho tree

The noise of raindrops hitting

A basin in the dark.

1.-blu_thumb.gif

In these drops of dew

Let me wash as a trial

The dust of this world

“a translation by Nobuyuki Yuasa of an important manuscript by Takarai Kikaku, also known as Shinshi, one of Basho’s followers”.

Πηγή μου : A Quarterly Journal of Japanese Short Form Poetry:

Στης Κίρκης


Roberto Liang3

1.-blu_thumb.gif

Πλάγιαζα στο σκοτάδι και την περίμενα
ακούγοντας ν΄ ανεβαίνει τη σκάλα
μες στη δροσιά του σπιτιού
σαν ψίθυρος από φιλιά κι ανάσες.

Γύρευα τότε να ξεφύγω
μα η ομορφιά της στάλαζε στα κόκαλά μου
νύχτες που μελετούσα το κενό
πηγαίνοντας από την ηδονή στον Άδη.

Και τα λαγόνια της να φέγγουνε στον ύπνο μου
ματόκλαδα και χείλια που τα’ σκιζε ο πόθος μου
κι ο γυρισμός στον ύπνο μου μονάχα
λίγος καπνός από μακριά
λουλούδια κι ένα δροσερό σταμνί.

Και το καράβι μου στον κήπο της
δεμένο κι άγρυπνο
σαν ένα μεγάλο μαύρο σκυλί
μου θύμιζε κάποτε τους σύντροφους που χάθηκαν
ή τις παράξενες αφορμές της αγάπης.

1.-blu_thumb.gif

Το ποίημα του Γιώργου Παυλόπουλου  με τίτλο «Στης Κίρκης» από την ποιητική του συλλογή «Το κατώγι»

Ο πίνακας του Roberto Liang

Στο τραγούδι ο Magic Slim -» How Unlucky Can One Man»

Για εκεί που κάποτε ήταν γης


     

Κι είπα να μιλήσω με την γλώσσα των ποιητών για την ημέρα της γης.. Το σκέφτηκα..

είναι που δεν μ’ αρέσουν και οι κηρυγμένες Ημέρες

για όλα αυτά πού είναι για κάθε ημέρα.

Είπα, όμως, αφού φτάσαν’  κι ορίσανε και Ημέρα της Γης,

σημαίνει ότι  πολύ πιο γρήγορα απ’ ο,τι φοβούμουν,  η γης μας χάνεται χάνεται όλο και πιο πολύ εξ αιτίας μας.

και γι’ αυτό  επισημαίνεται  ως ακόμη πιο πολύτιμη, ας πούμε ως προστατευόμενο είδος εν ελλείψει ..

Κάτι ως ζωντανό μνημείο, που νεκρώνεται..

Κάτι , ως υπόμνηση στον καθένα μας

Τι Κρίμα, στ’ αλήθεια, αν όχι ακόμη για μας σήμερα, για τις γενιές που θε να  ‘ρθούνε!!  

Ποιός νοιάζεται για τα γεννήματά του;;

Ποιός νοιάζεται για να υπάρχουν ζωντανοί μετά από αυτόν;;

Σήμερα εμείς οι σημερινοί ζούμε από την χάρη της..και την σκοτώνουμε.

Οι επόμενοι από μας,  δεν θάχουν κάτι να σκοτώσουν

Θα έχουν, όμως,  κάτι από κείνη  για να ζουν; ..Αναρωτιέμαι

angela7dreams' photostream

«Μη μου σκοτώσετε το νερό.

Μη μου σκοτώσετε τα δέντρα.

Μη μου ξεσκίστε αυτές τις θείες σελίδες

που τις γράψανε τ΄ ασύλληπτο φως

κι ο ασύλληπτος χρόνος

κι όπου σταθώ με περιβάλλουν.

Μη μου σκοτώσετε της γης το ποίημα!…

Επιστρατέψετε την αιωνιότητα,

ανάβοντας το άστρο: «Αγάπη».

Επιστρατέψετε την αιωνιότητα,

ανάβοντας ψηλότερα απ΄ όλα,

πάνω απ΄ το έτοιμο βάραθρο,

το άστρο: «Ανθρώπινο μέτωπο!».

Σας παρακαλούμε:

Αφήστε μας τα πράγματα.

Μη μας τα καίτε.

Αφήστε τα έντομα να βρίσκουνε τ΄ άνθη τους.»

baum46a

   Είναι το ποίημα του του ποιητή μας Νικηφόρου Βρεττάκου:“Μη μου σκοτώνετε της γης το ποίημα”

Untitled-1-39

Και κάτω, στα αγγλικά, η απόδοση του μελοποιημένου ποιήματος του  ποιητή Ν. Γκάτσου

“ Ο εφιάλτης της Περσεφόνης”  που ακούμε στο video,  σε μουσική σύνθεση  Μάνου Χατζιδάκι .

Στο τραγούδι η Μαρία Φαραντούρη

The nightmare of Persephone

There, where pennyroyal and wild mint grew
and earth sprouted her first cyclamen
now peasants bargain for cement
and birds drop dead in the furnace.

Sleep, Persephone
in earth’s embrace
to this world’s balcony
Come out no more.

There, where mystics joined hands
reverently on entering the sacrificial site
now tourists throw tab ends
and gaze at the new oil refinery.

Sleep, Persephone
in earth’s embrace
to this world’s balcony
Come out no more.

There, where sea was blessed
and bleating in the fields was a prayer
now trucks carry to the shipyards
empty bodies, children of scrap metal and plating.

Sleep, Persephone
in earth’s embrace
to this world’s balcony
Come out no more

forgetMeNot


 

 

Ημέρα του Αγίου Πνεύματος η σημερινή.


1581184

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το φως και η πρώτη
χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου
η αλκή μες στο ζώο που οδηγεί τον ήλιο
το φυτό που κελάηδησε και βγήκε η μέρα

1576483

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το διάσελο που ανοίγει
αιωνίου γαλάζιου οδό στα νέφη
μια φωνή που παράπεσε μες στην κοιλάδα
μια ηχώ που σαν βάλσαμο την ήπιε η μέρα

SalvadorDaliMetamorphosisOf

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το χέρι που επιστρέφει
από φόνο φριχτόν και τώρα ξέρει
ποιος αλήθεια ο κόσμος που υπερέχει
ποιο το «νυν» και ποιο το «αιέν » του κόσμου:

ΝΥΝ το αγρίμι της μυρτιάς Νυν η κραυγή του Μάη
ΑΙΕΝ η άκρα συνείδηση Αιέν η πλησιφάη

Νυν Νυν η παραίσθηση και του ύπνου η μιμική
Αιέν αιέν ο λόγος και η Τρόπις η αστρική

Νυν των λεπιδοπτέρων το νέφος το κινούμενο
Αιέν των μυστηρίων το φως το περιιπτάμενο

Νυν το Περίβλημα της Γης και η Εξουσία
Αιέν η βρώση της Ψυχής και η πεμπτουσία

Νυν της Σελήνης το μελάγχρωμα το ανίατο
Αιέν το χρυσοκύανο του Γαλαξία σελάγισμα

Νυν των λαών το αμάλγαμα και ο μαύρος Αριθμός
Αιέν της Δίκης το άγαλμα και ο μέγας Οφθαλμός

Νυν η ταπείνωση των Θεών Νυν η σποδός του Ανθρώπου
Νυν Νυν το μηδέν
dali1au6

και Αιέν ο κόσμος ο μικρός, ο Μέγας!

blu

Τα παραπάνω είναι αποσπάσματα από το “Δοξαστικόν” του ποιήματος “ Αξιον εστίν” του Οδυσσέα Ελύτη. Οι  Πίνακες είναι του Νταλί (Dali) , 

Το γέννημα


“Κάτι επιμένει στην ατμόσφαιρα 

-σαν απόφαση -“

ωρα σιωπής Είναι το φως που πέφτει μέσα στο φως.
Η θάλασσα η εκθαμβωτική που θα διαρκέσει.
Ο ορίζοντας που χάνεται μες στην απόγνωση του ορίζοντα.

Το ρόδο του δειλινού αποσύρεται θροίζοντας.
Καθαρή σιωπή τραγουδάει στις φλέβες μας.

Κάτι επιμένει στην ατμόσφαιρα
-σαν απόφαση-
ανεπίδοτο και βαθύ.

Κοίταξε.

Κοίταξε μέσα σ’ αυτό
το μικρό εύθραυστο προσωπάκι που ανατέλλει.

Αγάπησέ το.

το γέννημα blu

  Είναι το ποίημα με τον τίτλο “Απόφαση” της  ποιήτριάς μας  Δήμητρας Κωτούλα .