Emile Fabry Bartelemy και η “ Αλληγορία της Νίκης”


“Οχι το τι ο άνθρωπος γνωρίζει αλλά το τι νοιώθει ο άνθρωπος, αφορά στην τέχνη.

Όλα τα άλλα είναι επιστήμη»

 “Not what man knows but what man feels, concerns art. All else is science”

                                                                               Είπε κάποτε ο Bernand Berenson, 1897 .             Emile Fabry

        Και νάμαι πάλι εδώ να γοητεύομαι από ένα πίνακα του Βέλγου συμβολιστή μυστικιστή Emile Fabry Bartelemy , που φέρει τον τίτλο   “Αλληγορία της Νίκης», έργο του του 1919. Και να αναρωτιέμαι το γιατί..Ισως, είναι αυτή η αίσθηση που μου αφήνει αυτός ο πίνακας , να πως να το πω..πως από μέσα μου γνωρίζω τι είναι αυτό που «βλέπω»΄, δηλαδή μου είναι οικείο, ενώ με το μυαλό μου δεν το ξέρω ..

Ναι, έτσι νοιώθω βλέποντας αυτόν τον πίνακα..Οτι μου ξαναφέρνει μια γνώση που έχω από τα πολύ πολύ παλιά…πριν καν γεννηθώ, γνώση ψυχής..Κι όπως το πάρετε.

        Για τον ζωγράφο δεν είχα ξανακούσει και το παραπάνω έργο του τυχαία το είδα αναζητώντας κάτι άλλο, ούτε που θυμάμαι τι..Και το ξεχώρισα. Με καθήλωσε..Παράξενος πίνακας, ακόμη πιο παράξενος κι ο τίτλος του..Δεν είναι ο,τι και το καλύτερο ως τέχνη, σαν πως την βλέπω εγώ..μα τι να συμβολίζει άραγε;

       Ξέμεινα να παρατηρώ την κάθε του λεπτομέρεια. Τα δυνατά χέρια της γυναίκας, τον ψηλό της λαιμό, αυτό το  δυσδιάκριτο αιθέριο κάλυμμα του προσώπου της,  το αγέρωχο του προσώπου της, το απλανές του βλέμματός της- σα να κοιτάει μέσα της προσηλωμένη. Και τι  νάναι αυτό που ακουμπάει τα χέρια της; Ποιά, τι  νάναι άραγε η γυναικεία φιγούρα που δείχνει σαν να έχει ξεπεταχτεί ασχημάτιστη μες από την ροή των χρωμάτων που εκπέμπονται από το αντικείμενο;

       Ενέργεια, ρους ενέργειας είναι αυτό ξεχύνεται και από την ενέργεια αυτή γεννιέται η φιγούρα.. Η γυναίκα  εκείνη του πίνακα περιβάλλεται από ενέργεια..Ναι..Για ποιο πράγμα να “μιλάει” ο ζωγράφος; Τι νάναι αυτό που βλέπω; Μια τελετουργία..και ποια νάναι αυτή και ποια εκείνη;

       Ετσι βρέθηκα να ψάχνω για απαντήσεις..Για τον ζωγράφο, την ζωή του, για τον πίνακα..αναζητώντας μεσα από την γνώση τους, μια απάντηση για την αίσθηση της οικειότητας που μου άφηνε..

        Λιγοστά πράγματα ανακάλυψα, για κείνον και για τ’ άλλα του έργα έμαθα, μα γιαυτόν τον πίνακα  απαντήσεις ως τα τώρα δεν βρήκα- μοναχά κάτι ψήγματα και ύστερα σιωπή- κι έμεινα με τα ερωτήματα ..

1. blu

                                                               

Για την ζωή και το έργο του ζωγράφου  Emile Fabry Bartelemy μπορείτε να δείτε εδώ:

http://www.arthistoryspot.com/2010/01/pre-raphaelites/

http://www.cyclopaedia.fr/wiki/Emile-Fabry

http://artsrtlettres.ning.com/profiles/blogs/emile-fabry-peintre-belge-1865-1966

https://www.yumpu.com/fr/document/view/12152141/nouvelle-biographie-nationale-academie-royale-de-belgique/205

http://micmarc.ulb.ac.be/wp-content/uploads/HAAR-B-5085-2013-2014-Fabry-par-Lambot-1902.pdf

http://archive.org/stream/gri_anneeartisti00pier/gri_anneeartisti00pier_djvu.txt

 

Advertisements

Johannes Vermeer (Γιοχάννες Βερμέερ):“Woman Holding a Balance”


Αυτός είναι ο περίφημος πίνακας του διάσημου Ολλανδού ζωγράφου Johannes Vermeer, επίσης γνωστού με το όνομα Vermeer of Delft ή Johannes van der Meer. ( 1632-1675).

Woman Holding a Balance, Vermeer

    Το έργο φέρει τον τίτλο “Woman Holding a Balance” (Η Γυναίκα που κρατάει μια ζυγαριά). O ζωγράφος, ο οποίος αναγνωρίζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της Χρυσής Ολλανδικής Περιόδου, τον δημιούργησε το έτος 1664 και σ’αυτόν απεικονίζει μια γυναίκα να κρατάει μια ζυγαριά..Σαν τον πρωτόδα στάθηκα και έμεινα για πολύ…Δείτε τον και σείς! Προσέξτε τον..

Σας φαίνεται απλός;

Χμ! Ίσως να φαίνεται κι έτσι, μα δεν είναι!

Για την ακρίβεια μόνον απλός δεν είναι αυτός ο πίνακας, καθώς  είδα και διάβασα. Είναι μια ζωγραφιά γιομάτη από πολυεπίπεδους συμβολισμούς, σαν πως και τα άλλα τα έργα του. Η ματιά του καθενός μας, καθώς παρατηρεί τον πίνακα είναι οπωσδήποτε προσωπική – όπως εξ άλλου σε κάθε πίνακα- και το τι μπορεί ή και όχι  να αντιλαμβανόμαστε ή και το ποιά συναισθήματα μπορεί ή όχι να ξεπηδήσουν από μέσα μας βλέποντας τον, πιστεύω, εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό και από τις εμπειρίες μας..

Υπάρχουν ορισμένα στοιχεία σ’αυτήν την ζωγραφιά τόσο εμφανή και άλλα τόσο δυσδιάκριτα ως αφανή:  Ας τα πάρουμε, λέω, ένα ένα:

1) Ας κοιτάξουμε την γυναίκα: Ας δούμε την γαλήνια έκφραση του προσώπου της. Τα μάτια της τα χαμηλωμένα με το βλέμμα της  να δείχνει σαν να στρέφεται προς τα μέσα της.. Επικεντρωμένη εσωτερικά σαν νάναι..

Το φως χύνεται κατευθείαν στην κοιλιά της..Φως οχι λευκό, με το γλυκύ του κίτρινου – σαν του χρυσαφιού- καθώς περνά μεσα από το παράθυρο..και δείχνει να καταλήγει σε μια βαθιά πορτοκαλιά γραμμή στο κέντρο της..

Η γυναίκα φαίνεται νά είναι έγκυος..Ο ζωγράφος συνήθιζε και σε άλλους πίνακες του να προβάλλει την κοιλιά της γυναίκας ωσάν να εγκυμονεί.. Συμβόλιζε τότε στ’αλλα του έργα,  την κατάσταση αναμονής..Σήμαινε πως η γυναίκα περιμένει..προσδοκεί κάτι…

Μπορεί και σε αυτόν τον πίνακα να σημαίνει αυτό..

Μπορεί όμως και όχι..Να μην είναι η γυναίκα εγκυμονούσα. Απλά να είναι το είδος της ενδυμασίας της τέτοιο. Οι γνωρίζοντες λεν ότι αυτό ήταν ένα είδος καθημερινής γυναικείας  ενδυμασίας που συνηθιζόταν να φοριέται από τις αρχές μέχρι τα μέσα του 1660.

2) Ας δούμε το χέρι της πάνω από την ζυγαριά..Η ζυγαριά είναι το σύμβολο δικαιοσύνης! Κρίνει το βάρος, μοιράζει το ισοζύγιο..Δείτε τα δάχτυλά της με πόση ευαισθησία προσβλέπουν, να κατανείμουν τα βάρη ανάμεσα στα δυο τασάκια….Μετρήσεις ευαισθήτων…

3) Τα μαργαριτάρια. Δείτε τις πέρλες όπως ξεχύνονται από το κουτί τους …Λένε ότι τα μαργαριτάρια  μπορεί να συμβολίζουν την ματαιοδοξία, την τριβή και την διαρκή ανησυχία με τα του κόσμου μας τούτου..Έτσι λεν..Μα μπορεί και να μην σημαίνουν μόνον αυτό…

4)Ο Καθρέπτης.. Εκεί δίπλα στο παράθυρο..Ισα που αχνοφαίνεται η λάμψη του..Πόσο συχνά βρίσκεται στα έργα του Vermeer!Τι να σημαίνει ένας καθρέπτης; Την αυτογνωσία, ίσως,  την ματαιοδοξία;; ‘Η κάτι άλλο;

Στα έργα του Georges de La Tour, όπως θυμάμαι, μελετώντας τους τρεις πίνακες του με θέμα την Μαγδαληνή, ο καθρέπτης που κοιτούσε η Μαγδαληνή  και στον οποίον αντιφέγγιζαν τρία κεριά, συμβόλιζε το πλησίασμα του θανάτου..

5) Το φως.. Ο Vermeer θεωρείται “ ο αρχιτέκτων του φωτός” για τους ζωγραφικούς πίνακες. Προσέχω το φως όπως διαχέεται στο δωμάτιο το μεγάλο και ψηλοτάβανο, ρίχνοντας φως στο σκοτάδι και πέφτοντας πάνω στην γυναίκα..Σύμβολο πνεύματος!

6) Το φόντο του ζωγραφικού έργου στον τοίχο πίσω από την γυναίκα! Ναι, έστω κι αν σκιάζεται και είναι δυσδιάκριτη, είναι η δευτέρα Παρουσία, εκεί όπου γίνεται η τελική Κρίση..Ο Χριστός ίσως, είναι εκείνος που απεικονίζεται εκεί πάνω από το κεφάλι της γυναίκας..Μα πόσο σκοτάδι γύρω και κάτω..και οι φιγούρες των ανθρώπων- ψυχές που ικετεύουν.. Σε αγωνία για την Κρίση..

blu Και σε όλο αυτό μπροστά από το φόντο μια γυναίκα με ύφος νηφάλιο και στοχαστικό με μάτια χαμηλωμένα- σχεδόν κλειστά- σαν στραμμένη μέσα της  επικεντρωμένη να ζυγοσταθμίζει με περίσσεια ευαισθησία τα τασάκια της ζυγαριάς…

Λένε πως η γυναίκα , είναι , ίσως, ως η Παναγιά.. Το τεκμαίρουν κι από κείνο το μπλε του πανιού πάνω στο τραπέζι μα και από το χρώμα του σακακιού της..Είναι το χρώμα που αποδίδουν ζωγραφικά συνήθως στον χιτώνα Της..

Προς τα που να βαραίνει η ζυγαριά άραγε;; Δεν διακρίνεται..με βεβαιότητα προς τα που κλίνει….

Αναρωτιέμαι, μπορεί άραγε  σε μια τέτοια ζυγαριά να επιτευχθεί η απόλυτη συμμετρία, το απόλυτο ισοζύγιο;..

Μάλλον όχι..Ίσως, όμως να μπορούν τα τάσια να ισορροπούν τουλάχιστον αρμονικά…Ευαίσθητες ισορροπίες. στα χέρια εκείνης.

Μοναχά απλός δεν είναι αυτός ο πίνακας, τελικά!..

 

blu

Πηγές μου,  από όπου μπορείτε να αναζητήσετε και περισσότερα για τον εν λόγω ζωγράφο:

Go to source web page: Johannes Vermeer | artist | 1632 – 1675 | The National Gallery, London

Go to source web page: Malaspina Great Books – Jan Vermeer van Delft (1632-1675)

Go to source web page: Johannes Vermeer – Wikipedia, the free encyclopedia

Go to source web page: NGA | Vermeer | Woman Holding a Balance | Biography

blu