«L’amour est un oiseau rebelle», Ανυπόταχτο πουλί ο έρωτας!


Hans-Hassenteufel-_thumb.jpg

«Ελάτε, ελάτε τώρα! Το βλέπετε πως είμαι τσιγγάνα. Θέλετε να σας πω τη μοίρα σας; Ακούσατε να μιλάνε για την Καρμενθίτα;

Ε, εγώ είμαι».

Έτσι απλά του συστήθηκε. Και εκείνος βρέθηκε έξαφνα μπροστά σε «μια ομορφιά παράδοξη και άγρια, μια μορφή που ξένιζε αρχικά, μα που έμενε αλησμόνητη. Τα μάτια της ιδίως είχαν μια έκφραση ταυτόχρονα φιλήδονη και ανήμερη, που από τότε δεν ξαναείδα σε κανένα βλέμμα ανθρώπινο».

Κι ο δον Χοσέ, από κείνη την στιγμή,  την ερωτεύτηκε.

Αν δεν με αγαπάς,

σε αγαπώ!

Κι αν σε αγαπώ,

φυλάξου από μένα!

                                             

«Ο έρωτας είναι ένα πουλί ατίθασο

Που κανείς δεν μπορεί να εξημερώσει

Και μάταια τον καλείς

Αν είναι ν’ αρνηθεί.

Τίποτα δεν βοηθά, απειλές ή παρακάλια.

Ο ένας μιλά όμορφα, ο άλλος σωπαίνει˙

Και είναι ο άλλος που προτιμώ

Τίποτα δεν είπε˙ μα μ’ αρέσει.

Ο έρωτας! Ο έρωτας! Ο έρωτας! Ο έρωτας!

 

Ο έρωτας είναι παιδί των τσιγγάνων

Ποτέ, ποτέ δεν γνώρισε νόμο

Εάν εσύ δεν μ’ αγαπάς, εγώ σ’ αγαπώ,

Εάν σ’ αγαπώ, φυλάξου!

Εάν δεν μ’ αγαπάς,

Εάν δεν μ’ αγαπάς, εγώ σ’ αγαπώ!

Αλλά, αν σ’ αγαπώ, Εάν σ’ αγαπώ, φυλάξου!»

 

το πουλί που νόμισες πως ξάφνιασες

χτύπησε τα φτερά του και πέταξε˙

Ο έρωτας είναι μακριά, μπορείς να τον περιμένεις

Δεν τον περιμένεις πια, είναι εκεί!

.

Παντού γύρω σου, γρήγορα, γρήγορα,

Έρχεται, φεύγει, μετά ξανάρχεται!

Νομίζεις ότι τον κρατάς, σε αποφεύγει˙

Νομίζεις ότι τον αποφεύγεις, σε κρατά!

Ο έρωτας! Ο έρωτας! Ο έρωτας! Ο έρωτας

images

Μια ιστορία έρωτα, πάθους και βίας, μια ιστορία για την αδάμαστη θέληση για ελευθερία από την σκλαβιά του έρωτα με τίμημα τον θάνατο, μια ιστορία που επαναδιαδραματίζεται 2b7d1f5bbbffa6d9ebd0f5f0babd74df (2)ανά τους αιώνες μες στην ζωή.. Αυτή την ιστορία προσωποποιημένη στην τσιγγάνα Κάρμεν και στον τραγικό στρατιωτικό Δον Χοσέ (τον θύτη και το θύμα ενός παθιασμένου έρωτα) έφτειαξε στην νουβέλα του με τον τίτλο Carmen (Κάρμεν) ο Γάλλος συγγραφέας, αρχαιολόγος και μεταφραστής Προσπέρ Μεριµέ ( Prosper Mérimée 1803-1870) σύντροφος της Γεωργίας Σάνδη, που την δημοσίευσε το 1845.

Το έργο του αυτό κατέληξε με τα χρόνια να γίνει πιο διάσημο από τον ίδιο. Διαβάστηκε και πολυμεταφράστηκε σα βιβλίο, παίχτηκε ως μπαλλέτο, και βέβαια, και το κυριότερο,  έγινε η περίφημη όπερα » Κάρμεν» που την μουσική της συνέθεσε ο νεαρός Γάλλος και ήδη ονομαστός συνθέτης κλασσικής μουσικής Ζωρζ Μπιζέ (ολόκληρο το όνομά του:Alexandre-César-Léopold Bizet, Georges Bizet, 1838-1875). Ήταν το τελευταίο του έργο, ανέβηκε στην σκηνή το 1875 και ο Μπιζέ πέθανε τρεις μήνες αργότερα. 

Η «Κάρμεν» του Μπιζέ σοκάρισε τον τότε κόσμο.. Με το που είδαν την παράσταση, θεώρησαν την Κάρμεν ανήθικη, πόρνη, γητεύτρα των αντρών κι ο θάνατός της επί σκηνής από το χέρι του Δον Χοσέ, θολωμένου καθώς ήταν από την απόρριψή της,  τους «πάγωσε» κυριολεκτικά. Σχεδόν όλοι οι θεατές έσπευσαν να φύγουν πριν πέσει η αυλαία. Αυτή ήταν η τύχη της «Κάρμεν» τον πρώτο καιρό.

Πέρασαν τα χρόνια, άλλαξαν τα ήθη μα και η τρέχουσα ηθική της κάθε κοινωνίας και ήρθε η «Κάρμεν» να γίνει στα μάτια των θεατών της η γυναίκα εκείνη που θέλησε να μείνει ανυπότακτη, να μείνει και να ζήσει λεύτερη από τα δεσμά του έρωτα αφήνοντας τον Δον Χοσέ. Έγινε, λοιπόν, η κάποτε πόρνη Κάρμεν η ηρωίδα που δεν θέλησε να παραμείνει σε έναν άνθρωπο που είχε πάψει ν’ αγαπάει.. Ανάγκη η αγάπη, πόθος ο έρωτας αλλά κι αυτά έρχεται η ώρα που θυσιάζονται στο όνομα της ελευθερίας. Το τίμημά της ακριβό..

 «Μπορείτε να σε συλλάβετε… εγώ τη σκότωσα. Την Κάρμεν, τη λατρεμένη μου Κάρμεν» Έτσι, με αυτά τα λόγια του Δον Χοσέ, πέφτει η αυλαία της όπερας..

Ο κεραυνοβόλος έρωτας, λοιπόν..Αυτός ευθύνεται για το κακό..Ξέρετε, ο δικός μας ο Παπαδιαμάντης τον είχε αποκαλέσει αυτόν τον έρωτα σατανικό:«Και εξ όλων των καρπών ο μόνος, όστις δεν χρήζει ούτε καιρού ούτε ώρας διά να ωριμάση, είναι ο σατανικός έρως.»

Κι αλήθεια, τι πιο συγκλονιστικό από τον παθιασμένο έρωτα που φέρνει σύγχυση στην σκέψη,  που την αποκαθηλώνει,  που την σκλαβώνει;  Άλλοι αυτό τον συγκλονισμό που τον ξορκίζουν, άλλοι που τον ποθούν κι άλλοι που τον σκοτώνουν πιστεύοντας πως έτσι θα λευτερωθούν….

images (1)

Το κείμενο, το εντός εισαγωγικών, είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Κάρμεν» του Μεριμέ, σε μετάφραση του Ν. Φωκά. Ο ζωγραφικός πίνακας του Γερμανού ζωγράφου Hans Hassenteufel. 

Στο πάνω video μπορείτε να δείτε και να ακούσετε ένα απόσπασμα με την άρια «χαμπανέρα» της Κάρμεν, όπως η Κάρμεν ερμηνεύτηκε σε ταινία ισπανικής παραγωγής από την θαυμάσια Αμερικανίδα σοπράνο Julia Migenes (Mezzo-soprano, Soprano) ελληνοϊρλανδέζικης καταγωγής, το σενάριο της οποίας διασκευάστηκε για τον κινηματογράφο από τον  Francesco Rosi ενώ τους  άλλους δυο κύριους ρόλους υποδύθηκαν οι  Placido Domingo και Ruggero Raimondi. 

Στο video αποδίδεται στα γαλλικά η άρια «L’amour est un oiseau rebelle« «ο Έρωτας είναι ένα ατίθασο πουλί» ή αλλιώς απλά Χαμπανέρα»» habanera» και έχει υποτιτλισμούς στα γαλλικά και στα αγγλικά. Κάτω από αυτό ακολουθεί η μετάφραση της άριας «Χαμπανέρα»  «habanera» στα Ελληνικά. 

Για την ιστορία, να σας πω δυο, πιστεύω ενδιαφέροντα: Οτι: α) Η μελωδία της συγκεκριμένης άριας ανήκει στον  Βάσκο Sebastián de Yradier y Salaverri από όπου την πήρε ο Μπιζέ και έφτειαξε την άρια της Κάρμεν που έγινε γνωστή ως «Χαμπανέρα» νομίζοντας οτι είναι παραδοσιακή μελωδία, και β) Η λέξη habanera είναι ένας χορός, που γεννήθηκε γύρω στο 1830 στην Κούβα αλλά μπορεί επίσης να είναι λατινοαμερικάνικο μουσικό είδος ή καταλανικό, όπως πιστεύεται.

Στο κάτω βίντεο, η ερμηνεία της περίφημης Μαρίας Κάλλας, η οποία τραγουδάει ανεπανάληπτα την «Χαμπανέρα» της Κάρμεν σε εκδήλωση προς τιμή της που είχε γίνει στο Covent Garden του Λονδίνου το 1962! Δεν αντιστάθηκα στον πειρασμό γιατί η Κάλλας είναι ασύγκριτη αλλά, βλέπετε, η ίδια είχε αποφύγει όσο ζούσε να υποδυθεί την Κάρμεν σε όπερα και η πάνω παράσταση είναι τόσο ζωντανή ενώ εκ παραλλήλου η σοπράνο αποδίδει θαυμάσια τον χαρακτήρα της Κάρμεν στον ρόλο της.. Απολαύστε την:                                                                   

         

Μπορείτε, επίσης, εάν θέλετε, να ακούσετε ολόκληρη την όπερα » Κάρμεν» με την ανεπανάληπτη μουσική σύνθεση του Μπιζέ παιγμένη στην Όπερα της Βιέννης το 1978 υπό την διεύθυνση του μαέστρου Carlos Kleiber!! Εκπληκτικός ο μαέστρος!!!   Αυτή η απόδοση της  μουσικής σύνθεσης είναι και αυτή που μ’αρέσει περισσότερο από τις άλλες.Κι η όλη παράσταση, βέβαια, εντυπωσιακή! Και τώρα που σας γράφω αυτές τις γραμμές , αυτήν απολαμβάνω  να ακούω και πάλι!

images

Καλό σας βράδυ και ύπνον ελαφρύ!!                                                 

Advertisements

Στις αστροφέγγαρες νύχτες, in starry nights


                                                       γλάροιZhao Chun - Tutt'Art@ (29)

 

    Υποχωρῶντας σέ μιά ἀγάπη

δίχως ὅρια

κοντά του θά βρεθῶ τό βράδυ,

ἀφοῦ ὁ κόσμος

δέν τούς κατακρίνει

αὐτούς πού ἀκροβατοῦν

στά μονοπάτια τῶν ὀνείρων

 

Zhao Chun - Tutt'Art@ (1)

 

 

Ἀκούω πώς ὑπάρχει 

ὁ ἀνθός τῆς λησμονιᾶς∙

ἴσως νά βροῦμε σπόρους του 

σ᾽ αὐτή τήν ἄσπρη διασπορά

τῶν ἄστρων

γλάροι

γλάροι

 

 

Σημειώσεις

1) Τα δύο πιο πάνω ερωτικά λυρικά ποιήματα είναι της Γιαπωνέζας ποιήτριας Ὄνο νο Κομάτσι,  (Ono no Komachi, { 小野 小町, γεννήθηκε μάλλον το 825 μΧ και έζησε έως το 900 μ Χ, κατ’ άλλους από το 820 and 830 CE, δηλαδή κατά την Αρχαία Ιαπωνική περίοδο Χεϊάν, Heian Period, (794-1185 μ.Χ.}. Η Όνο Νο Κομάτσι είναι η μια από τους έξι αθανάτους {Rokkasen} της Ιαπωνικής Ποίησης, μα υπήρξε και διάσημη ηθοποιός και καλλονή. Τα ποιήματά της είναι γραμμένα σε Waka, και εδώ έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά από την Αγγλική γλώσσα από την Σοφία  Γιοβάνογλου και έχουν δημοσιευθεί στο περιοδικό Θράκα.

Το πρώτο ποίημα προέρχεται από την αγγλική μετάφραση της Helen Craig Mc Cullough και το δεύτερο από την αγγλική μετάφραση των Jane Hirshfield και Mariko Aratani. http://www.washburn.edu/reference/bridge24/Komachi. html,http://www.ancient.eu/Ono_no_Komachi/

Το Waka (和 歌, ‘Ιαπωνικό ποίημα’) είναι ένας τύπος ποίησης στην κλασσική ιαπωνική λογοτεχνία. Τα Waka [γουάκα ή τάνκα-tanka που προηγήθηκαν των χαϊκού] έχουν συνταχθεί στα ιαπωνικά και αντιπαραβάλλονται με την ποίηση που έχει συνταχθεί από τους Ιάπωνες ποιητές στην κλασσική κινεζική γλώσσα, τα οποία είναι γνωστά ως kanshi.

2)  Και οι δύο πίνακες είναι του σύγχρονού μας Κινέζου ζωγράφου Zhao Chun που γεννήθηκε στην Shenyang  της Κίνας το 1970. Απεικονίζουν γυναίκες- σαμάνες μιας από τις εθνοτικές ομάδες των Miao, των Hmong στην Κίνα. Είναι πανάρχαια φυλή, μιλά την δική της γλώσσα και δεν έχει γραπτή ιστορία. Οι μύθοι τους και η θεολογία τους μεταφέρεται προφορικά από γενιά σε γενιά έως σήμερα.  Θεωρούν πολλοί τους εαυτούς τους απευθείας απογόνους του Πύργου της Βαβέλ, που μετά την καταστροφή πήγαν και κατοίκησαν στην Βόρεια Κίνα, άλλοι λεν΄ γιαυτούς οτι ήρθαν από τα άκρια γη του βορρά, η κοινωνία τους ήταν μητριαρχική και πιστεύουν στον σαμανισμό. Οι θεές τους, γυναίκες σαμάνες που επικοινωνούν με τα πνεύματα του άλλου κόσμου και των νεκρών, πιστεύουν στο κάλεσμα των ψυχών, επουλώνουν πνευματικά τραύματα, μέσω των τελετών τους επιβεβαιώνουν και ενισχύουν τις σχέσεις με την οικογένεια, τον πολιτισμό και την κοινότητα. Κάθε δε στοιχείο της βαρύτιμης περιβολής τους συμβόλιζε και συμβολίζει και ένα στοιχείο από την μακραίωνη παράδοσή τους και θεολογία τους. Οι τελετές τους, όπως του γάμου, οι θεραπευτικές τελετές, η λατρεία του πνεύματος του σπιτιού,  οι της κηδείας των νεκρών τους τελούνται  έως και σήμερα σύμφωνα με την σαμανική τελετουργία και πρακτική. The attribution of supernatural power to their leaders by some Hmong may result from a belief in magic and a common expectation that everyone with true leadership abilities should also have super-human qualities. To possess magical abilities also adds an extra dimension to a leader who can thus claim a direct link with a similar Hmong «king» or «huab tais» (huangti) in the past, thus drawing a larger number of supporters. Although these beliefs have their origin in the Hmong resistance against the Chinese in earlier times, they continue to influence Hmong resistance in other countries. Such beliefs also make some Hmong susceptible to the worship of «deformed» children as kings, and attributing to animals the ability to talk and deliver ominous messages or to predict events of catastrophic consequences” from Cultural Identity In Post-Modern Society: Reflections on What is a Hmong? (From: Hmong Studies Journal, Vol.1, No.1, Fall 1996)

Κατά την κοσμολογία των Hmong, ο κόσμος  αποτελείται από τρία ξεχωριστά βασίλεια και ότι αυτά συνδέονται από τον κύκλο της ανθρώπινης ψυχής. Ο θάνατος είναι ο πιο σημαντικός χρόνος τελετουργίας για τον Χμογκ. Παραδοσιακά, πραγματοποιείται μια τεράστια τελετή τριών ημερών, με επιπλέον τελετουργία που διεξάγεται επί 13 ημέρες και πάλι σε ένα χρόνο μετά το θάνατο. “During the Hmong funeral ceremony, detailed instructions for the journey to the world of the ancestors are sung and played to the soul of the deceased. The free-reed mouth organ, or qeej, encrypts lengthy sung poems in its seven musical notes, creating a disguised language that can only be understood by the dead. This paper presents a first and complete version of the funeral poems of the qeej, performed by Mr. Xeem Thoj, a White Hmong ritual expert and qeej player from Laos who resettled in Australia in 1991.”  απόσπασμα από μελέτη της Catherine Falk

http://www.hmongstudies.com/HSJ-v1n1_Falk.pdf, Speaking with spirits: the Hmong Ntoo Xeeb New Year ceremony.

Για την έννοιες και τις διαφορές των Miao – Hmong: http://hmongstudies.com/LeeCulturalIdentHSJv1n1.pdf

http://www.ethnic-china.com/Miao/zhaochun.htm, https://www.wikiwand.com/en/Hmong_people,

http://www.ethnic-china.com/Miao/embroidery/miaoembroidery.htm

3) Για την βεντάλια που κρατά η γυναίκα Σαμάνα στον πρώτο πίνακα: Η Βεντάλια σχετίζεται με τον αέρα, τον άνεμο και τον ουρανό.

Κατά τον Ταοϊσμό, η βεντάλια χρησιμοποιείται από τον πρώτο των οκτώ Αθανάτων Zhongli-Quan Chung-li Chuan,  για να αναβιώσει τα πνεύματα των νεκρών , θεωρείται ως έμβλημά του  και είναι διακοσμημένη με φτερά. Η πτυσσόμενη βεντάλια συμβολίζει τις αλλαγές της σελήνης και την θηλυκή μεταβλητότητα. Το κούνημα της βεντάλιας συμβολίζει την απώθηση των δυνάμεων του κακού.

4) H υπέροχη μουσική σύνθεση στο video επέλεξα είναι του σύγχρονού μας Ιάπωνα συνθέτη Shigeru Umebayashi, (Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι梅林茂, έχει τον τίτλο Lovers και είναι από το σάουντρακ της ταινίας House of Flying Daggers. Το τραγούδι αποδίδει η σοπράνοSoprano Kathleen Battle. Για τους στίχους του ερωτικού αυτού ποιήματος του τραγουδιού, δείτε κάτω στα σχόλια.