«Οι κούκλες», «The Dolls» W.Butler Yeats


 

ΜΙΑ ΚΟΥΚΛΑ στο σπίτι του κουκλοποιού

κοιτάζει προς την κούνια  και στριγγλίζει:

“ Εκείνο είναι μια προσβολή για μας”

Αλλά η πιο παλιά από όλες τις κούκλες,

που είχε δει, μιας και την είχαν κρατήσει για επίδειξη,

γενιές του είδους του,

ουρλιάζει πιο δυνατά απ’ όλες πάνω στο ράφι :

«Κι ας μην υπάρχει ένας άνθρωπος

που να μπορεί να πει για το κακό αυτού του μέρους,

ο άντρας και η γυναίκα φέρνουν εδώ πέρα

για να μας ταπεινώσουν,

ένα φασαριόζικο και βρωμερό πράγμα.»

Ακούγοντάς τον να βαριαναστενάζει και ν’ απλώνεται

η γυναίκα του κουκλοποιού είναι βέβαιη

ότι ο άντρας της έχει ακούσει τις κραυγές τις καταφρόνιες,

και γέρνοντας όλη πάνω στο μπράτσο της καρέκλας του,

μουρμουρίζει στο αυτί του

με σκυμμένο το κεφάλι πάνω από τον ώμο του:

Αγαπημένε μου, αγαπημένε μου, Ω αγαπημένε

Αυτό ήταν ένα ατύχημα.

Του William Butler Yeats

1. blu

 Σημειώσεις:

Αυτό το υπέροχο και συμβολικό ποίημα του ποιητή William Butler Yeats, κατόχου του βραβείου Nobel  λογοτεχνίας το 1923, το οποίο αποδίδεται από τον ποιητή στην γλώσσα του ως εξής:

A DOLL in the doll-maker’s house
Looks at the cradle and bawls:
‘That is an insult to us.’
But the oldest of all the dolls,
Who had seen, being kept for show,
Generations of his sort,
Out-screams the whole shelf: ‘Although
There’s not a man can report
Evil of this place,
The man and the woman bring
Hither, to our disgrace,
A noisy and filthy thing.’
Hearing him groan and stretch
The doll-maker’s wife is aware
Her husband has heard the wretch,
And crouched by the arm of his chair,
She murmurs into his ear,
Head upon shoulder leant:
«My dear, my dear, O dear.
It was an accident.»

μου έκανε τρομερή εντύπωση και μ’ έχει αφήσει μ’ ένα σωρό ερωτήματα. Ο συμβολικός χαρακτήρας του ποιήματος είναι προφανής και δεδομένος.Να, πως το βλέπω..

Οι κούκλες, δεν προσβάλλονται, δεν ταπεινώνονται, δεν κραυγάζουν. Είναι τα δημιουργήματα της τέχνης ενός καλλιτέχνη, του κουκλοποιού. Στέκονται αιώνια τέλειες, ακίνητες και σιωπηλές, έξω από το προσωρινό του χρόνου, άψυχες, άχρονες κι αναλλοίωτες. Στέκονται εκεί μπροστά του, χωρίς να απαιτούν, χωρίς να γκρινιάζουν, χωρίς να λερώνονται, χωρίς  ούτε ανάγκες να έχουν, ούτε και να φέρνουν προβλήματα που να χρειάζεται αυτός να αντιμετωπίσει.. Αντικείμενα τέχνης ενός καλλιτέχνη. Έργα ενός δημιουργού, από ένα εικονικό φανταστικό κόσμο, τον δικό του ιδανικό κόσμο, του καλλιτέχνη- δημιουργού, μα και των άλλων στους οποίους εκείνος απευθύνεται και που θα πάρουν τις κούκλες του για να γιομίσουν, να ικανοποιήσουν με την παρουσία τους, τον δικό τους κόσμο της φαντασίας τους.

Οι Κούκλες δεν έχουν τίποτε από εκείνα που το ζωντανό δημιούργημα, το μωρό του ανθρώπου κουκλοποιού, είναι. Ένα μωρό ζωντανό, που κινείται, κάνει θόρυβο, φωνάζει, διαμαρτύρεται, απαιτεί, λερώνεται, έχει ανάγκες, χρειάζεται διαρκή φροντίδα από κείνον, χρειάζεται την δικιά του παρουσία στην ζωή του, έχει την ευθύνη του στην αρρώστεια του, στην αντιμετώπιση και επίλυση των προβλημάτων του, που του φέρνει πόνο, χαρά, στενοχώρια, που μεγαλώνοντας δεν είναι πια το δικό του δημιούργημα αλλά εξελισσόμενο γίνεται ένας άλλος ξεχωριστός κι αυτοδύναμος άνθρωπος και που ύστερα φεύγει από κείνον, μπορεί και να το χάσει…… ‘Όλα εκείνα δηλαδή, που είναι η έκφραση της αληθινής ζωής του ανθρώπινου γένους, ‘Όλα εκείνα που αποτελούν την πραγματικότητα της ζωής για τον άνθρωπο και τα γεννήματά του….

Dawn Donofrio Reborn Doll

Κι αυτό μωρό- κούκλα είναι.

Έτσι, ο κουκλοποιός  έχει μπροστά του δυο κόσμους που εκείνος δημιούργησε: Τον εικονικό, τον φανταστικό του κόσμο που δημιούργησε με τις κούκλες του και τον άλλον, τον πραγματικό κι αληθινό που δημιούργησε γεννώντας το παιδί του, το ανθρώπινο έμψυχο, ατελές και θνητό μωρό του. και μιας και οι κούκλες δεν μιλάν’ ποιός άλλος νάναι εκείνος που ακούει ο κουκλοποιός να του μιλάει, εξόν από τον ίδιον του τον εαυτόν;

Νομίζω πως σε αυτό το ποίημα, ο πραγματικός διάλογος γίνεται στην ψυχή και τον νου του κουκλοποιού. Δημιουργός δυο κόσμων και έχοντας συνειδητοποιήσει τις διαφορές τους, πέφτει αποκαμωμένος και βογκώντας στην καρέκλα του..Οι κούκλες του..φαίνεται να είναι πιο ισχυρές μέσα του, ο φανταστικός, ιδανικός του κόσμος είναι τόσο πιο απλός , τόσο πιο εύκολος, τόσο πιο ανώδυνος και σταθερός, τόσο πιο ξεκούραστος, σιωπηλός και αμετάβλητος..σε αντίθεση με τον άλλον του ζωντανού δημιούργηματός του που μάλλον τον ενοχλεί, τον κουράζει με την γκρίνια του, τις φωνές του, με την δυσωδία του απ’ τα κακά του..Κι αυτός, δηλαδή, να αναγκάζεται να ενώσει τους δυο κόσμους του; Ή να αφήσει τον ένα για να έχει τον χώρο του ο άλλος;

Και ενώ είναι εξουθενωμένος από τις αλήθειες του, κι από την εσωτερική του ίσως σύγκρουση, να’ ρχεται η σύζυγός του και να του ψιθυρίζει τρομαγμένη μπας και τρομάξει τον κόσμο του τον φανταστικό, μπας και τα βάλει με τις κούκλες του και έτσι εναντιωθεί σ΄αυτές και στον άντρα της, νά’ρχεται εκλιπαρώντας τον  και να ονομάζει το μωρό τους ατύχημα;;; Τόσο πιο πολύ κυριαρχεί σ’αυτήν την περίπτωση ο τεχνητός κόσμος της τέχνης πάνω στον άνθρωπο-δημιουργό της που το ανθρώπινο είδος και πνεύμα να είναι όλως διόλου τόσο αδύναμο και υποταγμένο απέναντί της ακόμη και όταν αυτή η τέχνη του επιτίθεται περιφρονώντας το είδος του, δηλαδή την ανθρωπότητα;;

‘Η μήπως, η γυναίκα του μιλάει για το μωρό τους χαρακτηρίζοντας το ως ατύχημα για να τον καθησυχάσει ίσως, επειδή το ατύχημα ήταν το ότι έμπασε το μωρό τους στον φανταστικό, ιδανικό και τέλειο κόσμο της τέχνης, στον κόσμο του δημιουργού της συζύγου της;  ‘Η μήπως επειδή κι αυτή ενστερνίζεται τον φανταστικό του κόσμο προτιμώντας τον από τον πραγματικό; ;Αλλά, τότε δεν θα χρειαζόταν να μουρμουρίσει..Το μουρμούρισμα ενέχει και την διαμαρτυρία, την δυσαρέσκεια..Κι αυτή είναι η λέξη του ποιητή..

Ή, ονομάζει το παιδί τους αποτυχία, επειδή ίσως, νομίζει, γνωρίζοντας ήδη καλά την ψυχική κατάστασή του, πως αυτός είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος για να αποδεχθεί εκείνος, ο άντρας της, το παιδί τους και την πραγματικότητα; Μέσω των κουκλών του και σαν να ήταν και το παιδί του μια άλλη αποτυχημένη κούκλα;  Που όμως θα την αγαπούσε κι αυτήν όπως κι εκείνες, τις άλλες τέλειες και επιτυχημένες υπέρτερης αξίας κούκλες του; 

Δεν έχω απάντηση..δεν έχω άλλη εξήγηση να δώσω, άλλο ερώτημα ή πιθανότητα δεν μου’ρχεται  στον νου..Ερωτηματικά έχω και ..μπορεί κι ο δρόμος που πήρα προσπαθώντας να ερμηνεύσω το ποίημα να μην είναι ο πλέον κατάλληλος, να έχει άλλη ή και άλλη όψη..Θα χαρώ να ακούσω πως το σκέπτεστε, την γνώμη σας

1.-blu_thumb.gif

Η απόδοση του ποιήματος έγινε από μένα. Δέχομαι υποδείξεις για διόρθωση

Οι κούκλες των εικόνων μου, είναι οι λεγόμενες art-dolls, κούκλες τέχνης. Είναι επώνυμες, μοναδικά κομψοτεχνήματα τέχνης και θαυμαστές δημιουργίες των:

  1. Η πρώτη επάνω αριστερά της Ρωσίδας Έλενας Gromova ( Елены Громовой)
  2. Η δεύτερη κάτω αριστερά της Καναδής Martha Boers.
  3. Η μεσαία των επίσης Καναδών Tom Francirek και Andre Oliveira
  4. Η πάνω δεξιά της Ρωσίδας Μοσχοβίτισσας Sasha Khudyakova

 

Έρωτας ο λυσιμελής


Και να που ο Έρωτας κάτω από σκούρες

κοιτάζοντάς με βλεφαρίδες

με τα μάτια του με λιώνει

και με γητειές ποικίλες στ’ ατελείωτα

δίχτυα της Κύπριδος* με ρίχνει.

the dream paintings franz marc paintings

Τον βλέπω να ᾽ρχεται και τρέμω

σαν άλογο που με βραβεία πολλά τιμήθηκε

και τώρα στα γεράματά του ζεμένο πάλι στο ζυγό

αθέλητα μπαίνει στο στίβο κοντά σε άλλα γρήγορ᾽

άρματα ν᾽ αγωνιστεί.

Του ‘Ιβυκου

σε μετάφραση Ι. Δημητρίου

1. blu

Σημειώσεις:  1α. Ο Ίβυκος ήταν λυρικός ποιητής του 6ου αιώνα πΧ. Είχε γεννηθεί στο Ρήγιο της Μεγάλης Ελλάδας και θεωρείται, κατά τους Αλεξανδρινούς, μετά την Σαπφώ και τον Στησίχορο, ένας από τους σπουδαιότερους λυρικούς ποιητές. Το ποίημα στην γλώσσα του ποιητή:

Ἔρος αὖτέ με κυανέοισιν ὑπὸ
βλεφάροις τακέρ᾽ ὄμμασι δερκόμενος
κηλήμασι παντοδαποῖς ἐς ἄπειρα δίκτυα Κύπριδος ἐσβάλλει·
ἦ μὰν τρομέω νιν ἐπερχόμενον,
ὥστε φερέζυγος ἵππος ἀεθλοφόρος ποτὶ γήρᾳ
ἀέκων σὺν ὄχεσφι θοοῖς ἐς ἅμιλλαν ἔβα.

1β) Κυπρίδα=Η Θεά Αφροδίτη

2. Ο ζωγραφικός πίνακας που έχει το όνομα “ The dream” είναι του Γερμανού εξπρεσσιονιστή ζωγράφου Franz Marc (1880-1916) και βρίσκεται στο Μουσείο Thyssen-Bornemisza στην Μαδρίτη της Ισπανίας. http://www.franzmarc.org/

Ο ζωγράφος Franz Marc είχε πει για τον συμβολισμό στα χρώματα των πινάκων του:

Blue is the male principle, stern and spiritual. Yellow the female principle, gentle, cheerful and sensual. Red is matter, brutal and heavy and always the colour which must be fought and vanquished by the other two.”

και για την τέχνη, κατά πως την έβλεπε, είχε πει ο ζωγράφος: “ Art is nothing but the expression of our dream; the more we surrender to it the closer we get to the inner truth of things, our dream-life, the true life that scorns questions and does not see them.”:

Για τον Ορέστη Αλεξάκη, τον ποιητή μας


που χτες 16-5-2015 ταξίδεψε στον μακρυνό κι ευλογημένο κόσμο, στον άλλον, σ’ εκείνον “ όπου τα αστέρια ξέρουν να μιλούν. Κι οι ταπεινές μολόχες να χορεύουν”

   το κορίτσι με τις μαργαρίτες                                                       

Η επίσκεψη

                                  

Η Μαρία μού φέρνει μαργαρίτες

μου φέρνει περιστέρια κι ένα γράμμα

Δεν έμαθε η Μαρία πως ταξιδεύω

πως πια δεν κατοικώ σ’ αυτό το σώμα

 1. blu

“Σαν να αναδύθηκε απ’ τα χαμομήλια.

κορίτσι δώδεκα χρόνων

λευκοντυμένο.

Κρατάει ένα ματσάκι μαργαρίτες και τρέχει γελαστό να μου το δώσει.

 margarites

     – Είσαι ο πατέρας μου, μου λέει. Στον άλλο. Τον μακρινό κι      ευλογημένο κόσμο. Όπου τα αστέρια ξέρουν να μιλούν. Κι οι ταπεινές μολόχες να χορεύουν. 

    Χρόνια σε περιμένω πέρα εκεί. 

    Χαίρομαι που μαθαίνω πως πλησιάζεις.”

1. blu

Είναι δυο ποιήματα του Ορέστη Αλεξάκη

Το πρώτο από την συλλογή του ‘Η λάμψη” 1983,

το δεύτερο από τη συλλογή του “ Θίασος στην εξέδρα” (2006).,

1. blu

Ορέστης ΑλεξάκηςΓια τον ποιητή μας ,τον Ορέστη Αλεξάκη και την ποίησή του πρωτόμαθα κάποια χρόνια πριν μες από την ηλεκτρονική σελίδα του translatum  χάρις στην συνδρομή της αγαπητής μου Βίκυς Παπαπροδρόμου και την ευχαριστώ γιαυτό όπως και για τον πλούτο της γραφής που μου χάρισε μες από την σελίδα αυτή.

Ξεχώρισα την ποίησή του, την αγάπησα.

 https://beatrikn.wordpress.com/2010/01/30/%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7/

Για τον ίδιο έμαθα μες από την γραφή του αυτή . Ο ίδιος ο ποιητής είχε αυτοσυσταθεί στα 1983 :

αυτοσύσταση

Με λένε Ορέστη – μα στη λέξη
μη σταθείς
παρακαλώ προσπάθησε
πίσω απ’ τη λέξη
να δεις τη νύχτα του χιονιού
– και του αγριμιού
το μάταιο μες στην ερημιά
ν’ ακούσεις κλάμα

Από τη συλλογή Η λάμψη (1983)

1. blu

                Κι από τότε πέρασαν οι καιροί κ η ποίησή του βάθαινε όπως κι αυτός.. Οσμή θανάτου στα έργα του, λιτός ο λόγος του..

Κι είχε πεί μετά..:

“Τόσο γυμνός που ντρέπομαι τη μνήμη

Τόσο τυφλός που βλέπω την αλήθεια

Τόσο πιστός που απόμεινα μονάχος”

 Καλοτάξιδος, Ορέστη Αλεξάκη.

Τότε, η συνάντησή μας


 Δεύτερη ανάμνηση

Ηχοι φιλιών και φτερουγισμάτων

G.A.B

butft3 

 

Πιό πριν ,

πολύ πιο πριν από την επανάσταση των ίσκιων,

πριν πέσουνε πάνω στον κόσμο τ’ αναμμένα φτερά,

κι ένα πουλί μπορέσει να πεθάνει για ένα κρίνο.

Ακόμα, πριν μου γυρέψεις

τον αριθμό και την τοποθεσία του κορμιού μου.

Πολύ πριν από το κορμί.

Στον καιρό της ψυχής.

Οταν όρθωσες στο δίχως στέμμα μέτωπο τ’ ουρανού

την πρώτη δυναστεία του ονείρου.

‘Οταν εσύ, κοιτάζοντάς με μέσα στο μηδέν

επινόησες την πρώτη λέξη.

Τότε η συνάντησή μας.

butft3 

Από το ποίημα του μεγάλου Ισπανού ποιητή Ραφαέλ Αλμπέρτι Rafael Alberti

{Rafael Alberti Merello (1902- 1999)}

Τρείς αναμνήσεις από τον Ουρανό”

Η μετάφραση από τον Τάκη Σινόπουλο  

Οι πέτρες


ocean and sky abstraction

Ακούω να πέφτουν οι πέτρες που πετάξαμε,

καθάριες δια μέσου του χρόνου.

Στην κοιλάδα οι συγκεχυμένες ενέργειες της στιγμής

πετούν στριγκλίζοντας από δέντρο

σε δέντρο, σιωπούν μέσα

σε αέρα πιό λεπτό από του παρόντος, γλυστρούν

σαν χελιδόνια από βουνό

σε βουνό, ώσπου φτάνουν στα  πιό μακρυνά οροπέδια

κατά μήκος των ορίων της ύπαρξης.  Εκεί,

stone beach impressions

όλες οι πράξεις μας,

καθάριες,

δεν πέφτουν σε κανέναν άλλο βυθό

εκτός από μας τους ίδιους.

blu

 Tomas Tranströmer

Οι πέτρες”

σε μετάφραση B. Παπαγεωργίου

blu

Χαρτογραφήσεις..


   by moosebite

  ‘..Δεν ισχύει για μας η γεωγραφία, δεν υπάρχει χώρα ανάμεσά μας,
άλλη από εκείνη που χαρτογραφούμε εμείς οι ίδιοι:
ένα κουβάρι από ποτάμια και μονοπάτια,
ένα αποτύπωμα βουνών από χαρτόνι.
Το σημαντικό τοπίο το κουβαλάμε μέσα μας,
σαν υδρολογικό χάρτη _μια ατέρμονη
ροή κάθε πράγματος προς όλα τ’ άλλα.
Ετσι όταν, σε λίγες μόνο ώρες, ξυπνήσεις από μιαν ανάσα
που δεν είναι η δική σου, ούτε κι η δική μου,
μακάρι να συλλογιστείς την απόσταση ανάμεσά μας
έτσι όπως εμείς οι ίδιοι τη χαράξαμε,
όμοια με γραμμή στην άμμο στην άκρη της θάλασσας.

Μια κλεψύδρα γερμένη στο πλάι είναι για πάντα.
Και για κείνη, που είπε ότι η αμμουδιά ήταν εναντίον μας,
κατέβηκα στην παραλία λίγο πριν απ' το ξημέρωμα
κι έγραψα τα πέντε γράμματα του ονόματός της
και περίμενα την παλίρροια που θα ερχόταν να τα σβήσει,
καθώς μια μια οι λάμπες πετρελαίου τρεμόφεγγαν στην ακτή
σαν εκατοντάδες σπίτια που ορθώνονταν, για να καταμετρηθούν’

Alan Fletcher

   

Είναι ένα απόσπασμα από το ποίημα του Matthew Hollis “Γραφή στην άμμο “ από την ποιητική του συλλογή “Ground Water” Η μετάφραση από την Χρύσα Φραγκιαδάκη.

Το video  είναι της atllantiss με το τραγούδι της Emma Shapplin “Silente Riva”από το άλμπουμ της ‘Etterna’.

Αστραπόβροντα


  “You will hear thunder and remember me 

  And think: she wanted storms.

 The rim οf the sky will be the colour of hard crimson,

αnd your heart, as it was then, will be on fire

 Τhat day in Moscow, it will all come true,

when, for the last time, I take my leave,

And hasten to the heights that I have longed for,red rose
Leaving my shadow still to be with you.”

Αnna Akhmatova

 Κι είναι που στα αστραπόβροντα θεριεύουν οι σκιές..

blu

γιρλάντα 1

Το ποίημα που παραθέτω είναι της Ρωσίδας ποιήτριας Anna Andreevna Akhmatova (1889-1966) Εχει τον τίτλο “You will hear thunder and remember me “ και όπως έχει είναι σε μετάφραση από τα ρωσικά του D. M. Thomas. Το αναζήτησα στα ρώσικα, μα δεν το βρήκα.Και δεν διακινδύνεψα μια παρα-μετάφρασή του από την αγγλική..

Στο παραπάνω video, ακούγεται η κλασσική απόδοση του  “storm”, ΙΙΙ μέρους της εποχής “Καλοκαίρι” από το διάσημο συνολικό μπαρόκ έργο του Vivaldi “ Οι τέσσαρες εποχές” που θεωρώ ότι ταιριάζει καλύτερα με το ποίημα..χώρια που προτιμώ τις αυθεντικές εκτελέσεις τις παιγμένες, μάλιστα, με τα παραδοσιακά όργανα ..

blu

   Δεν μπόρεσα όμως ν’ αντισταθώ στον πειρασμό σε ένα ξεχωριστό άκουσμα, επίσης. Παρακάτω δείτε κι ακούστε μια  τροποποιημένη (σύγχρονη διασκευή) και απόδοση του ίδιου έργου από την Vanessa Mae Storm (Vivaldi Techno).Μου αρέσει!: 

        Αφιερωμένο στον φίλο μου που του αρέσει η Βανέσσα, όπως το αποδίδει.
  Είναι η ίδια, θύελλα και με το βιολί της- ταλαντούχος και γοητευτική- 
χτυπά ως  κεραυνός εν αιθρία.. Ναι, άκουσα..

blu